Popis obrázku
Artykuł
publikum-znak-bck.svg
publikum-znak.svg
newsletter-bck-znak.svg
Powrót do listy artykułów

Kiedy natura się budzi, a ciało protestuje

Wielu z nas wraz z nadejściem wiosny zaczyna zmagać się z nadmiernym kichaniem, pieczeniem i swędzeniem oczu. Potocznie nazywamy to katarem siennym. W rzeczywistości nie jest to reakcja na siano, lecz na ziarna pyłku roślin i drzew, które zaczynają kwitnąć. Dokładniejsza nazwa to zatem sezonowy alergiczny nieżyt nosa. Nie jest on niebezpieczny, ale potrafi bardzo uprzykrzyć codzienne życie. Według statystyk cierpi na niego 30−50 % populacji.
 
Jest to zatem reakcja alergiczna z typowymi objawami, takimi jak zatkany nos, wodnisty katar i kichanie. Często dochodzi do tego zaczerwienienie, pieczenie i łzawienie oczu. W około 20 % przypadków alergiczny nieżyt nosa wiąże się również z trudnościami w oddychaniu. Z czasem mogą one przerodzić się w poważniejsze dolegliwości, takie jak zapalenie oskrzeli czy astma oskrzelowa.

Nieżyt nosa alergiczny z punktu widzenia medycyny zachodniej

Z punktu widzenia medycyny zachodniej przyczyną nieżytu nosa o podłożu alergicznym jest nieadekwatna reakcja naszego układu odpornościowego na ziarna pyłku. Układ odpornościowy zdrowego człowieka nie uważa ziaren pyłku za niebezpieczne, jednak układ odpornościowy alergika ocenia cząsteczki pyłku jako obiekt niebezpieczny dla naszego organizmu i uruchamia reakcje obronne – zaczyna wytwarzać przeciwciała klasy IgE. U osób z alergią przeciwciała te znajdują się w zwiększonej ilości na powierzchni tzw. komórek tucznych, które są bardzo ważne dla prawidłowego funkcjonowania naszego układu odpornościowego. Znajdują się one w strategicznych miejscach, w których dochodzi do kontaktu naszego organizmu z zewnętrznym patogenem, tzn. w skórze, w płucach, w układzie trawiennym, a także w nabłonku nosa. Są one ważne np. również w przypadku ukąszenia przez węża lub jako obrona przed pasożytami, bakteriami i wirusami.
Podczas kontaktu ziaren pyłku z przeciwciałem IgE dochodzi do uwolnienia ładunku, który niosą w sobie komórki tuczne, i do systemu uwalniane są substancje takie jak histamina czy proteazy. Dlatego medycyna zachodnia stosuje w przypadku „kataru siennego” przede wszystkim leki, które hamują (zapobiegają lub całkowicie ograniczają) uwalnianie histaminy do organizmu. Histamina i inne substancje powodują rozszerzenie naczyń krwionośnych, co prowadzi do aktywacji również większych komórek układu odpornościowego, a w rezultacie do powstania stanu zapalnego jako reakcji obronnej naszego organizmu na atak z zewnątrz. Niemniej jednak wiele innych mechanizmów związanych z reakcjami alergicznymi prawdopodobnie czeka jeszcze na swoje odkrycie.

Nieżyt nosa z punktu widzenia medycyny chińskiej

Już w starożytnych Chinach ludzie cierpieli na alergie, ale nie w takim stopniu, jak ludzie dzisiaj. Dlatego ten problem nie bywa często opisywany w klasycznych podręcznikach tradycyjnej medycyny chińskiej. Lekarze tradycyjnej medycyny chińskiej nie mówią o chorobach tak, jak my je dzisiaj rozumiemy, lecz mówią o „obrazach” – o obrazie niedoboru energii Qi (chi) Płuc, o obrazie stagnacji Qi Wątroby, o obrazie wilgotnego gorąca w meridianie Pęcherzyka żółciowego itp. Nie znają nawet pojęcia alergiczny nieżyt nosa. Najbliższym temu naszemu określeniu jest pojęcie Bi Qiu, co w zasadzie oznacza „pełny nos”. Typowymi objawami Bi Qiu jest kichanie i rzadka wodnista wydzielina wypływająca z nosa. Obrazy, które są podłożem dla Bi Qiu, to niedobór obronnej Qi Nerek i Płuc (co jest korzeniem choroby – Ben) oraz zatrzymywanie chronicznego wiatru w nosie (co jest wierzchołkiem choroby – Biao). Współprzyczyną „kataru siennego” bywa oprócz powyższego także niedobór Qi Śledziony, która wytwarza śluz, lub gorąco z Wątroby.

Niewydolność energii obronnej Qi Nerek i Płuc

Nerki są podstawą wszelkiej energii naszego organizmu. Przechowują energię, którą otrzymujemy od naszych przodków. Jeśli nasi rodzice nie żyli zbyt zdrowo (zwłaszcza matka w okresie ciąży), nasza energia Nerek będzie osłabiona i będziemy mieć predyspozycje do szeregu chorób. Nerki kierują obronną Qi naszego organizmu. Jednocześnie biorą bezpośredni udział w oddychaniu i są połączone z Płucami. Teoria medycyny chińskiej mówi, że nerki kierują wdechem, a płuca wydechem. W jednej z klasycznych ksiąg medycyny chińskiej, w Podstawowych pytaniach, napisano również: „Nerki kierują kichaniem” (poprzez kanał sterujący). Z powyższego wynika zatem, że system Nerek znacząco wpływa na nasze reakcje odpornościowe i ma ścisły związek z katarem siennym.
 
Płuca kierują nosem, drogami oddechowymi i samą funkcją oddychania. Wraz z Nerkami kierują również energią obronną, która jest w stanie zamknąć pory i zapobiec wnikaniu patogenów ze środowiska zewnętrznego. Osłabienie Płuc prowadzi nie tylko do problemów z oddychaniem, ale także do osłabienia funkcji odpornościowych.
Płuca i Nerki są osłabione głównie z powodu czynników dziedzicznych (zwłaszcza u dzieci). Niemniej jednak nadmierna praca, przesadna aktywność fizyczna i wynikające z niej czerpanie z rezerw energetycznych naszych Nerek lub palenie tytoniu nie służą stanowi Płuc i Nerek. Do tego wszystkiego często dochodzi osłabienie Śledziony (co jest synonimem trawienia), która wytwarza niepożądany śluz, oraz ogień Wątroby, który powstaje z nadmiernych lub tłumionych emocji.

A co wiatr?

Niewydolność Nerek i Płuc stanowi „korzeń” choroby, jej podstawę. „Wierzchołkiem”, można by rzec przyczyną ostrą, jest wiatr. Wiatr w medycynie chińskiej należy do jednego z zewnętrznych patogenów klimatycznych (innymi są zimno, gorąco, ogień, wilgoć i suchość). W dzisiejszym rozumieniu moglibyśmy powiedzieć bakterie, wirusy, chlamydie czy choćby alergeny. Ale pozostańmy przy symbolicznym wyrażaniu medycyny chińskiej. Wiatr jest patogenem bardzo dynamicznym i zmiennym. Potrafi łączyć się z innymi patogenami, głównie z zimnem i gorącem. Jest przyczyną także jesiennych wirusówek, które mają z sezonowym katarem szereg wspólnych symptomów. W przypadku kataru alergicznego nie chodzi jednak o wiatr zewnętrzny, ani o wiatr wewnętrzny (który powstaje w Wątrobie i jest przyczyną np. epilepsji czy udaru mózgu), ale chodzi o pewien rodzaj chronicznego wiatru, który utrzymuje się w górnej części układu oddechowego dzięki niewydolności energii obronnej Nerek i Płuc. Ich energia jest tak słaba, że nie jest w stanie tego wiatru wypędzić. A kiedy doda się jeszcze wiatr zewnętrzny (w postaci alergenu, w tym przypadku ziaren pyłku), zaczynamy odczuwać objawy, takie jak zatkany nos, kichanie i wodnisty katar.

Jak może pomóc medycyna chińska?

Według medycyny chińskiej konieczne jest rozwiązanie zarówno korzenia problemu (przyczyny pierwotnej), jak i wierzchołka, czyli wiatru. Medycyna chińska oferuje szereg możliwości, jak sobie z nimi poradzić. Bardzo dobra jest akupunktura, zwłaszcza w rozwiązywaniu ostrego stanu kataru siennego. Doskonałe są również zioła czy grzyby witalne. Fitoterapia chińska to bardzo indywidualna terapia i zazwyczaj wykorzystuje ziołowe receptury na miarę. Każdy z nas jest inny i każdy ma przyczyny swoich problemów zdrowotnych nieco inaczej ułożone. Nie zawsze jednak w zasięgu jest terapeuta, który przygotuje mieszankę ziołową dokładnie dla Ciebie. W takich sytuacjach dobre są produkty (nalewki ziołowe, kapsułki czy tabletki) o składzie już precyzyjnie opracowanym pod kątem kataru alergicznego.

Chciałbym tu wspomnieć o grzybach i ziołach, które w swoim gabinecie stosuję najczęściej:
 
Kombinację grzybów Reishi i Cordyceps, która rozwiązuje korzeń, czyli wzmacnia Nerki i Płuca.
  1. Cordyceps (Cordyceps sinensis) to grzyb, który wzmacnia jednocześnie Nerki i Płuca. Nie polecam go osobom bardzo gorącokrwistym ani przy wysokim ciśnieniu krwi.
  2. Reishi (Ganoderma lucidum) to grzyb o bardzo szerokim spektrum działania. Uzupełnia ogólną energię i wspiera witalność. Harmonizuje psychikę.
Zazwyczaj zalecam stosowanie Cordyceps rano, a wieczorem Reishi. Stosować zawsze przez 5 dni, a następnie zrobić 2 dni przerwy. W przypadku kataru alergicznego zalecam stosowanie obu grzybów przez minimum 3 miesiące przed rozpoczęciem sezonu. Grzyby nie są przeznaczone typowo na ostre stany kataru siennego, rozwiązują korzeń, dlatego należy je stosować przez dłuższy czas.
 
Drugą możliwością rozwiązania korzenia kataru alergicznego jest mieszanka tradycyjnej medycyny chińskiej Yu Ping Feng San. Jest to mieszanka ziół, która bardzo wyraźnie stymuluje Wei Qi (energię obronną). Wei Qi to system naszej obrony, który chroni powierzchnię naszego ciała – skórę, ale także błony śluzowe układu oddechowego i trawiennego. Dziś powiedzielibyśmy, że ta mieszanka reguluje układ odpornościowy, pomaga go stymulować, jeśli jest osłabiony, i tłumi go, jeśli reaguje nieadekwatnie na jakieś alergeny - na przykład właśnie ziarna pyłków. Mieszankę warto stosować np. 2–3 miesiące przed sezonem pylenia. Często podaję ją z wyżej wymienionymi grzybami.
 
Mieszanek do rozwiązania wierzchołka, czyli samych ostrych objawów, jest więcej. Jedną z nowocześniejszych receptur jest Te Xiao Bi Min Gan Tang. Zmniejsza przekrwienie błony śluzowej nosa, zatrzymuje kichanie i udrażnia drogi oddechowe. Ma również wyraźne działanie przeciwzapalne. Jednocześnie wzmacnia energię Qi Płuc. Mieszanka nie ma żadnych negatywnych skutków ubocznych. Nie uzależnia i nie powoduje senności. Istnieje badanie, które dowodzi przeciwalergicznego działania ziół Xin Yi Hua i Cang Er Zi, które są dwoma dominującymi ziołami tej receptury. Wykazano, że mają one działanie przeciwalergiczne, przeciwzapalne i przeciwbólowe. Jednocześnie regulują poziom IgE. Mieszankę podaje się tylko w okresie sezonu, kiedy człowiek obserwuje charakterystyczne objawy.

Czy możemy sobie pomóc również poprzez zmianę diety?

Możemy. Zazwyczaj zalecam sposób odżywiania ukierunkowany na wzmocnienie energii Śledziony. Śledziona wytwarza energię Qi i krew, które są paliwem dla naszego organizmu. Jeśli funkcjonuje prawidłowo, zaopatruje również Płuca, a z nadwyżek uzupełnia także Nerki. Śledziona kocha regularność. Jedzcie każdego dnia o tej samej porze. Idealnie 3 razy dziennie. Dzieci i osoby z niedociśnieniem częściej. Jedzcie jakościowo i różnorodnie. Żadnych E-dodatków, barwników czy konserwantów.
W okresie ostrych objawów zalecam wyeliminowanie produktów mlecznych i słodkich. Czasami pomaga również ograniczenie białej mąki. Jednocześnie produktów alergizujących, takich jak orzeszki ziemne, owoce morza, cytrusy itp. U każdego będzie to nieco co innego - trzeba to indywidualnie zaobserwować. Jeśli występują objawy gorąca, na przykład zaczerwienienie oczu, należy ograniczyć potrawy ostre, przyprawione, smażone i pikantne.

Moje zalecenia na zakończenie

Radzenie sobie z katarem siennym i innymi objawami alergicznymi to często długodystansowy bieg. Często zajmujemy się tylko ostrymi objawami, takimi jak katar i kichanie. Znacznie ważniejsze jest jednak rozwiązanie źródła problemu. Wzmacnianie Nerek, Płuc i Śledziony. Ewentualnie oczyszczanie Wątroby i Pęcherzyka żółciowego z gorąca. Jeśli chodzi o Wątrobę, muszę zaznaczyć, że w tym przypadku nie chodzi o oczyszczanie poprzez stosowanie ostropestu, który regeneruje wątrobę, ale o oczyszczanie wątroby z gorąca, np. mieszanką Long Dan Xie Gan Tang. Tę profilaktyczną procedurę wzmacniania Nerek, Płuc i Śledziony można stosować przez cały rok, nie tylko w okresie pylenia.

Odkryj więcej
z Encyklopedii

 

Pozostałe artykuły, filmy 

i podcasty