Z reumatoidalnym zapaleniem stawów spotykam się w moim gabinecie stosunkowo często. Według medycyny zachodniej jest to choroba autoimmunologiczna atakująca przede wszystkim stawy. Zazwyczaj dotyka 1% populacji, najczęściej osoby w wieku od 20 do 50 lat. Co ciekawe, na reumatoidalne zapalenie stawów częściej cierpią kobiety. Niemniej jednak chorować mogą również mężczyźni, a nawet małe dzieci.
Medycyna zachodnia definiuje reumatoidalne zapalenie stawów jako chorobę układu odpornościowego. Układ odpornościowy nie zachowuje się tak, jak powinien, i z nieznanych przyczyn atakuje stawy, wywołując stan zapalny, który staje się przewlekły. Atakowanie stawów stopniowo ogranicza ruchomość człowieka i powoduje silny ból. Mimo że atakuje głównie stawy, może dotknąć również inne narządy, na przykład płuca, serce lub oczy.
Przyczyna tej choroby autoimmunologicznej nie jest jeszcze w pełni jasna. Spekuluje się o wpływie dziedziczności, środowiska życia lub o reakcji na jakiś antygen. Leczenie polega najczęściej na łagodzeniu objawów. W lżejszych przypadkach podaje się niesteroidowe leki przeciwreumatyczne, w poważniejszych objawach stosuje się leki kortykosteroidowe, które tłumią stan zapalny. Obecnie coraz częściej stosuje się leczenie biologiczne. Duże znaczenie ma również fizjoterapia, która stara się zachować funkcjonalny stan stawów.
Podstawowym objawem są bolesne obstrukcje stawów - najczęściej stawów palców u rąk. Typowa jest poranna sztywność. Oprócz bólu stawy mogą również puchnąć. Stopniowo tworzą się także deformacje stawów. Objawy te mogą pojawić się również w innych stawach. W niektórych przypadkach można odczuwać gorąco w stawach. Wiele osób odczuwa bóle reagujące na wilgotną, chłodną, deszczową pogodę lub na zmiany ciśnienia atmosferycznego. Kolejnymi objawami są zmęczenie aż do wyczerpania, uczucie podwyższonej temperatury, drętwienie lub mrowienie kończyn, anemia czy długo gojące się rany na kończynach.
Spojrzenie medycyny chińskiej na reumatoidalne zapalenie stawów różni się nieco od zachodniego. Choć nie tak bardzo, jak mogłoby się wydawać. Medycyna chińska zalicza reumatoidalne zapalenie stawów do grupy chorób Bi Zheng (tłumaczymy jako zespół bolesnej obstrukcji lub bolesnego zablokowania). Należą tu również inne choroby, na przykład zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa czy dna moczanowa. Różne choroby, te same przyczyny, podobne leczenie.
Reumatoidalne zapalenie stawów, a właściwie grupa chorób zaliczanych do Bi Zheng, nękała ludzkość w dużej mierze od niepamiętnych czasów. Pisze się o niej już w podstawowym dziele tradycyjnej medycyny chińskiej, w Klasyku Żółtego Cesarza, w którym legendarny Żółty Cesarz rozmawia ze swoim doradcą i nauczycielem Qi Bo: „Przy wniknięciu wiatru, zimna i wilgoci powstaje Bi Zheng.” Jak zobaczymy dalej, jest to bardzo ważny cytat. Warto uświadomić sobie, że Żółty Cesarz żył gdzieś w III tysiącleciu przed naszą erą. Wspomnę jeszcze jeden cytat z dzieła Planowanie leczenia według kategorii obrazów (1839):
Syndrom Bi Zheng jest wynikiem niedoboru Jing Qi i Wei Qi (energii odżywczej i obronnej, które odżywiają i chronią nasze ciało) oraz otwartości przestrzeni między skórą a mięśniami, co pozwala wiatrowi, zimnu i wilgoci uzyskać przewagę nad niedoborem. Przepływ Qi jest ograniczony przez czynniki patogenne, nie może swobodnie płynąć i zaczyna stagnować, Qi i krew krzepną, co prowadzi do powstania Bi Zheng.”
Medycyna chińska twierdzi, że w naszym ciele przebiegają kanały, w których płynie Qi (energia). Podobnie jak krew płynie w naczyniach krwionośnych czy limfa w naczyniach limfatycznych. Czasami zdarza się, że Qi w kanale z jakiegoś powodu zostaje zablokowana. Wtedy po jednej stronie takiej blokady Qi jest za dużo, a po drugiej stronie jest jej niedobór. Ta blokada w większości przypadków powoduje ból. Lub jeśli spojrzymy na to odwrotnie, ból jest zawsze spowodowany blokadą. I nie ma znaczenia, czy chodzi o ból głowy, ból menstruacyjny czy reumatoidalne zapalenie stawów. Zasada jest zawsze taka sama. Chodzi o blokadę w kanałach Qi.
Różnica polega jedynie na tym, z jakiej przyczyny powstaje blokada. A w przypadku reumatoidalnego zapalenia stawów, czy raczej powinniśmy mówić o Bi Zheng, blokada powstaje poprzez wtargnięcie zewnętrznych czynników patogennych, takich jak wiatr, zimno i wilgoć, do powierzchownych kanałów (typowo tych, które przebiegają w palcach kończyn górnych). I tworzy zator, który człowiek odczuwa jako ból. U każdego pacjenta proporcje czynników patogennych są nieco inaczej wymieszane.
U pacjentów, którzy przyszli z Bi Zheng, często słyszę podobną historię: „Około dwa lata temu przez całą jesień jeździłem do pracy rowerem. Często nawet w deszczu. Stopniowo zaczęły boleć mnie stawy w dłoniach. Zaczęły puchnąć, były sztywne rano, nie mogłem utrzymać w nich nawet kubka. Zawsze na jakiś czas przechodziło, ale znowu się pojawiało.“ Czasami jednak pierwotnej przyczyny nie da się w pełni ustalić.
To dobre pytanie. W końcu wiele osób jeździ na rowerze w chłodzie i wilgoci, a zazwyczaj owiewa ich wiatr. Dlaczego więc tylko niektórzy chorują na reumatoidalne zapalenie stawów? Spójrzcie na drugi cytat z chińskich klasyków przytoczony powyżej. Aby patogenne Qi (Xie Qi – w naszym przypadku wiatr, wilgoć i chłód) mogło wniknąć do organizmu, nasze obronne i odżywcze Qi musi być słabe. Innymi słowy, musimy być w danej chwili w jakiś sposób osłabieni. Wei Qi wypełnia przestrzeń między skórą a mięśniami na całym naszym ciele. Ma swoje przeciwieństwo w Ying Qi (odżywczym Qi), w którym ma swoje korzenie. Jedno nie może istnieć bez drugiego. Chroni nas przed wtargnięciem zewnętrznych patogenów. Chińczycy dawniej używali określeń takich jak patogenny wiatr, chłód, wilgoć, gorąco itp. My dzisiaj mówimy wirusy, bakterie, borelioza itp. Jeśli nasze obronne Qi jest słabe, granice są niechronione i „wróg” łatwo wnika do naszego organizmu. To jest na przykład zasada chorób zakaźnych.
Co może być tym osłabieniem? Cokolwiek, co nas w jakiś sposób wyczerpuje:
Również po przodkach możemy odziedziczyć pewne predyspozycje do osłabienia niektórych organów, tzn. po przodkach możemy otrzymać predyspozycję do słabego obronnego Qi i mamy większą szansę, że patogen wniknie do nas. Tacy ludzie muszą być przez całe życie bardziej ostrożni wobec siebie.
Wróćmy jednak do Bi Zheng. Jeśli jesteśmy osłabieni, kombinacja patogenów wiatru, chłodu i wilgoci wnika do powierzchniowych warstw. A tam blokuje przepływ Qi i tworzy zatory. A jak już powiedzieliśmy, zator to ból. Najpierw blokuje się tylko Qi, co objawia się różnymi mrowieniami, lekkim bólem, sztywnością. Później zaczynają blokować się również płyny i powstają obrzęki. A później zaczyna blokować się także krew, a to już naprawdę uporczywe bóle, a z czasem powstają nawet deformacje.
To, że chodzi o działanie właśnie tych patogenów, poznamy po tym, że ludziom z reumatoidalnym zapaleniem stawów często ulgę w bólu przynosi kombinacja ciepła i suchości. Oraz umiarkowany ruch.
Medycyna chińska oferuje szerokie spektrum możliwości pomocy w przypadku reumatoidalnego zapalenia stawów. Na samym początku muszę zaznaczyć, że im dłużej trwa problem, tym dłuższe jest jego leczenie. Ogólna zasada mówi: „Ile lat choroba powstaje, tyle miesięcy się leczy”. I prawdę mówiąc, czasem trwa to nawet znacznie dłużej. Niemniej jednak po wdrożeniu leczenia pacjent powinien w ciągu około 2−3 miesięcy zauważyć przynajmniej poprawę.
Jeśli zastanowimy się nad tym, jak reumatoidalne zapalenie stawów powstaje według medycyny chińskiej, wynika z tego również sposób leczenia. W pierwszej kolejności chodzi o wtargnięcie zewnętrznego patogenu. Tzn. najpierw musimy zastosować metodę, za pomocą której wypędzimy wiatr, zimno i wilgoć. A później musimy wzmocnić organizm pacjenta (uzupełnić Qi i krew), aby patogen nie miał tendencji do powracania. U pacjentów, którzy chorują na RZS już wiele lat, często nie chodzi tyle o sam patogen, co o blokady i niedostateczne odżywienie danych obszarów.
Jedną z możliwości leczenia Bi Zheng jest akupunktura. Celem akupunktury jest poruszenie Qi w kanałach akupunkturowych (a tym samym rozbicie blokad) i wypędzenie zewnętrznego patogenu. Stosuje się punkty zarówno w miejscu problemu, jak i punkty odległe. Dlatego problem na ręce rozwiązujemy często za pomocą punktów na nodze. Jeśli chodzi o wtargnięcie zimna i wilgoci, dobrze jest problematyczne partie poddawać moksowaniu (ogrzewać cygarem z piołunu). W przeciwieństwie do akupunktury, która należy tylko do rąk specjalistów, moksować dotknięte miejsca możemy nawet sami
Kolejną możliwością, aby sobie pomóc, są grzyby witalne. Grzyby witalne są zdolne do regulacji naszego układu odpornościowego. Potrafią go nie tylko stymulować, ale i regulować, jeśli atakuje nasze własne zdrowe komórki (choroby autoimmunologiczne). Jednocześnie niektóre gatunki grzybów mają również działanie przeciwzapalne, zwłaszcza w przypadku przewlekłych stanów zapalnych. Jest to raczej wyjaśnienie za pomocą zasad medycyny zachodniej (patrz np. tutaj). Według medycyny chińskiej grzyby witalne wzmacniają naszą witalność (moglibyśmy powiedzieć Zheng Qi - prawidłowa energia czyli wszystko, co fizjologiczne w nas) oraz jednocześnie odporność (medycyna chińska używa określenia Wei Qi patrz wyżej). Zazwyczaj używam dwóch grzybów - Reishi i Coriolus. Następnie dodaję do nich również Curcumin, który jest także przeciwzapalny i według medycyny chińskiej porusza blokady. Co w przypadku Bi Zheng jest sensowne.
Receptury ziołowe tradycyjnej medycyny chińskiej są w przypadku Bi Zheng bardzo dobrym wyborem. Celem mieszanek ziołowych na Bi Zheng jest przede wszystkim usunięcie patogenu z organizmu i rozbicie blokad.
Istnieją już gotowe mieszanki ziołowe, takie jak Shu Jing Huo Xue Tang lub Xiao Huo Luo Pian. Obie te mieszanki mogą pomóc w przypadku Bi Zheng spowodowanego zwłaszcza zimnem i wilgocią. Zawierają one zioła, takie jak Qiang Huo (Rhizoma notopterigii) lub Fang Feng (Radix ledebouriellae), które działają na odprowadzenie wiatru, wilgoci i zimna, a także grupę ziół, które rozbijają blokady, takie jak Ji Xue Teng (Caulis milletiae seu spatholobi) lub Mo Yao (Resina myrrhae), które zdecydowanie rozbijają blokady w kanałach Qi. Trzecią grupą są zioła odżywcze - piwonia czy dzięgiel. Te dwie mieszanki często podaję również w połączeniu. Jedną podaję rano, a drugą wieczorem.
W poważniejszych formach Bi Zheng (jeśli poprawa po stosowaniu wyżej wymienionych preparatów będzie w ciągu 2-3 miesięcy minimalna), zalecam wizytę u terapeuty tradycyjnej medycyny chińskiej, który po szczegółowym badaniu opracuje indywidualny plan leczenia.
W przypadku Bi Zheng dobrze jest ćwiczyć. Jednak w miarę możliwości. I nigdy przez silny ból. Idealnie jest znaleźć dobrego fizjoterapeutę, który doradzi odpowiednie ćwiczenia.
Zmiana w odżywianiu może pomóc, ale zazwyczaj nie w dużym stopniu. Zwykle konieczne jest uzupełnienie Qi i krwi. Jeśli Bi Zheng jest spowodowany wilgocią i zimnem, zazwyczaj wskazane jest uzupełnienie Yang (ogrzanie organizmu). Jeśli obecne jest gorąco, należy je odprowadzić.
Zapisz się do newslettera, a nie ominie Cię żadna promocja ani ważna informacja
