Insomniak to osoba cierpiąca na bezsenność. Jest to człowiek, który ma problem z zasypianiem lub często budzi się w nocy. Jak często podkreślam na wykładach, jakościowy sen stanowi jedną z nóg żółwia. Aby żółw mógł stabilnie stać, musi mieć mocne wszystkie cztery nogi. Musimy się zdrowo odżywiać, utrzymywać równowagę psychiczną i dbać o dobry sen.
Chcę przez to powiedzieć, że sen jest niezwykle ważny dla zdrowia, dobrostanu psychicznego i jakości ludzkiego życia. Sen zajmuje jedną trzecią naszego życia. A przynajmniej powinien. Niestety, niektórzy mają poczucie, że sen to tylko strata czasu, albo traktujemy go jako coś oczywistego. Jednak jego znaczenie doceniamy dopiero wtedy, gdy nie nadchodzi lub jest niskiej jakości. Dopiero wtedy zaczynamy odczuwać dyskomfort, gdy dzień po dniu wstajemy wyczerpani i niezregenerowani po nieprzespanej nocy.
Według medycyny chińskiej sen jest dla nas ważny, ponieważ w nocy regeneruje się nasza energia Qi i odżywiane są narządy wewnętrzne. Mówi się również, że sen to „najlepsze naturalne lekarstwo”.
Dawniej ludziom łatwiej było spać dobrze i wystarczająco długo. Zazwyczaj nie mogli pozwolić sobie na oświetlenie wieczorem, dlatego, zwłaszcza w okresie zimowym, kładli się spać wcześnie, a rano wstawali wraz z kurami. Latem czas snu naturalnie się skracał.
Dziś jest inaczej. Wieczorem możemy świecić światło, a co za tym idzie, pracować tak długo, jak chcemy. Rano z kolei, ze względu na obowiązki zawodowe, wstajemy zbyt wcześnie. Czas snu ulega więc skróceniu. Nawet jeśli kładziemy się spać o czasie, to ze względu na niezbyt dobry styl życia (stres, przejadanie się, stymulujące i kaloryczne pokarmy, wzmożona aktywność przed snem itp.) nasz sen jest często niskiej jakości.
„Sekret zachowania zdrowia polega przede wszystkim na śnie. Potrafi on odnawiać esencję, poprawiać zdrowie, odświeżać Śledzionę i Żołądek oraz wzmacniać kości i mięśnie… jest to zawsze skuteczne panaceum na wszelkie choroby.“
Jedno chińskie przysłowie mówi: „Jedna noc bez snu oznacza dziesięć dni kłopotów”. Dziś już wiemy, że brak snu wiąże się z wieloma innymi problemami zdrowotnymi. To twierdzenie potwierdza również wiele badań naukowych. Naukowcy wykazali jednoznaczny związek między niewystarczającym i niskiej jakości snem a problemami takimi jak otyłość, choroby układu krążenia i nadciśnienie, obniżenie poziomu testosteronu i uszkodzenie plemników, problemy z pamięcią i koncentracją, powstawanie przewlekłych stanów zapalnych czy rozwój depresji i stanów lękowych. Bardzo interesujące jest również powiązanie jakości układu odpornościowego z jakością naszego snu. Jeśli sen jest niskiej jakości lub śpimy za mało, nasza odporność gwałtownie spada.
W swojej praktyce często spotykam się z przypadkami, w których osoby, które przeszły covid-19, skarżą się na problemy ze snem. Zazwyczaj budzą się w nocy około trzeciej godziny i często wybudzeniu towarzyszy kołatanie Serca. Czasami stanom tym towarzyszą ciężkie sny. Z punktu widzenia medycyny zachodniej jest to nowe i niezbadane zjawisko. Z punktu widzenia medycyny chińskiej stany te można wyjaśnić jako wpływ resztkowego patogenu lub resztkowego gorąca po przebytym covid-19, które nękają Serce. Jednak w przypadku tych stanów bardzo ważne jest indywidualne podejście terapeuty.
Według medycyny chińskiej sen jest jednym z przejawów naszej duszy Shen, która mieszka w Sercu (uwaga: dla czytelników o bardziej materialistycznym podejściu, spróbujcie traktować to tylko jako symbole, cała medycyna chińska opiera się bowiem na symbolach). Dusza Shen mieszka w Sercu, a za jej zakotwiczenie odpowiada krew Serca. Jeśli krwi jest mało, co częściej stanowi problem kobiet, dusza Shen nie ma gdzie spocząć, a człowiek jest niespokojny, roztargniony, może mieć dzikie sny, a przede wszystkim ma problemy ze snem.
Z niedoborem krwi Serca, a także Wątroby, wiążą się jeszcze takie objawy jak: bladość, kołatanie serca, niewyraźne widzenie, suchość oczu, zawroty głowy, matowa cera, skurcze, depresja, wydłużanie się cyklu lub zanik miesiączki, wypadanie włosów, gorsza jakość paznokci itp. Niedobór krwi może powstawać na przykład przez silne krwawienia miesiączkowe, poród lub dietę wegetariańską. I oczywiście przez osłabienie organów, które są odpowiedzialne za tworzenie krwi, czyli Śledziony, Wątroby i Nerek. Tak więc niedobór krwi Serca, a co za tym idzie Wątroby, bywa częstą przyczyną bezsenności. Głównie u kobiet.
Drugą częstą przyczyną bywa jakieś gorąco lub ogień, które przejawiają się w Sercu lub w Wątrobie i „podpalają duszę Shen”. A dusza Shen znów staje się niespokojna i nie może zakotwiczyć się w Sercu. Oprócz problemów ze snem pojawiają się objawy takie jak: niepokój psychiczny, nerwowość, łatwe denerwowanie się, utrata koncentracji, głośny śmiech, nocne poty, obfite śnienie, przejawy gorąca głównie w górnej części ciała, afty, gorzki smak w ustach, zaparcia itp. Oczywiście nie muszą występować wszystkie objawy. Gorąco w organizmie powstaje głównie z emocji. Z nadmiernych lub tłumionych emocji. Każda taka emocja w końcu zmienia się w gorąco. Są dwa organy, które są wrażliwe na to transformowane gorąco. Są nimi Wątroba i Serce. A to właśnie te organy, które, jak mówiliśmy, ściśle wiążą się z bezsennością. Należy więc starać się utrzymywać emocje pod kontrolą. Panujcie nad swoimi emocjami. Zanim emocje zaczną panować nad wami.
Istnieje jeszcze jedno źródło gorąca, które jest w stanie wywołać problemy ze snem. A tym źródłem jest Żołądek, który ma tendencję do przegrzewania się. Zwłaszcza jeśli jemy ostre, palące i przyprawione potrawy. Czyli potrawy, które wnoszą do organizmu ogień. A ten ogień z Żołądka łatwo przenosi się do Serca, gdzie niepokoi duszę Shen. Jeśli więc będziemy jeść takie potrawy wieczorem, z pewnością nie przysłuży się to naszemu snu.
A żeby być kompletnym, istnieje jeszcze gorąco z tzw. pustki. Ten stan widzę często u kobiet w okresie menopauzy, kiedy dochodzi do ubytku energii yin. A jeśli ubywa Yin, to zaczyna relatywnie przeważać Yang. A Yang to ogień. Ogień, który znów może niepokoić Serce i duszę Shen oraz powodować u nas problemy ze spaniem. Albo na przykład uderzenia gorąca.
W przypadku łagodniejszych problemów ze snem zazwyczaj wystarczy niewielka zmiana stylu życia.
Spróbowałem spisać kilka zasad, które pomagają moim pacjentom:
1. Przed snem uspokój duszę Shen – nie wykonuj żadnych intensywnych aktywności, nie uprawiaj sportu, nie oglądaj filmów akcji ani wiadomości z naszej sceny politycznej, unikaj kłótni z partnerem.
2. Spróbuj przed snem medytować
3. Łóżko wykorzystuj głównie do spania – nie do pracy ani jedzenia. Dotyczy to w zasadzie całej przestrzeni sypialni.
4. Wieczorem ogranicz spożywanie posiłków – organizm musi wtedy wysłać dużo energii do układu trawiennego, zamiast zużyć ją na odnowę i regenerację organizmu. Stare chińskie przysłowie mówi „Lepiej spać jest ważniejsze niż dobrze jeść”.
5. Jeśli już musisz zjeść – unikaj potraw, które wprowadzają do organizmu ogień: pikantnych, przyprawionych, smażonych czy pieczonych dań.
6. Nie pij wieczorem alkoholu (jest bardzo ognisty) oraz stymulantów takich jak kawa, herbata czy napoje energetyczne. Odpowiednia będzie natomiast herbata z melisy lub trochę ciepłego mleka z miodem.
7. Kładź się spać o tej samej porze – najlepiej jak najwcześniej przed północą. Ta zasada jest bardzo ważna. Przestrzegaj jej bezkompromisowo, nawet jeśli w danej chwili nie chce ci się spać. W medycynie chińskiej mówi się, że godzina snu przed północą ma taką samą wartość jak dwie godziny snu po północy.
8. W sypialni zachowaj ciszę i ciemność – nie włączaj telewizora przed snem. Zasłoń zasłony/rolety. Idealna temperatura w pomieszczeniu podczas snu powinna wynosić od 16 do 18 °C.
9. W klasycznych księgach medycyny chińskiej często pojawia się rada, że człowiek powinien wieczorem na około 15 minut zanurzyć stopy w gorącej wodzie. Dojdzie dzięki temu do przesunięcia Qi z górnej części ciała do stóp, co pomoże uspokoić duszę Shen i wesprzeć dobry sen.
Jeśli jednak problemy ze snem są wyraźniejsze, zmiany stylu życia nie wystarczą i musi rozpocząć się leczenie. Tradycyjna medycyna chińska oferuje kilka środków, które pomogą nam pozbyć się bezsenności.
Środkiem, którego używam bardzo często, są grzyby lecznicze. Głównie jeden z nich, a mianowicie Reishi (Ganoderma lucidum) lub po polsku lakownica żółtawa. Reishi ma tropizm do Serca (zarówno tradycyjnie, jak i nowocześnie). Tzn. pomaga przy różnych problemach sercowo-naczyniowych, ale jednocześnie potrafi uspokoić duszę Shen. Tego efektu byli świadomi mnisi w klasztorach taoistycznych, którzy często używali lakownicy przed medytacją, gdy potrzebowali osiągnąć stan absolutnego spokoju umysłu.
Reishi często łączę z chińskim ziołem Suan Zao Ren. Suan Zao Ren to nasiona jujuby i tak jak Reishi mają zdolność odżywiania Serca i uspokajania duszy Shen. Zatem połączenie Reishi i nasion jujuby jest idealnym naturalnym środkiem dla osób cierpiących na bezsenność.
Kolejnym środkiem, którego używam przy problemach ze snem, jest klasyczna mieszanka ziołowa Te Xiao Zao Ren An Mian Wan. Ta mieszanka uzupełnia krew Serca i Wątroby, wycisza duszę Shen, chłodzi gorąco i harmonizuje psychikę. Mieszanka działa nie tylko przy problemach ze snem, ale ogólnie uspokaja na przykład przy nadciśnieniu z niedoboru krwi i Yin. Wspiera również pozytywny nastrój i harmonizuje naszą psychikę. Więcej przeczytasz o niej tutaj.
Kolejną często stosowaną mieszanką u osób z bezsennością jest klasyczna receptura Gui Pi Wan. Ta mieszanka wzmacnia organy Śledziony i Serca, a jednocześnie wycisza duszę Shen. Używam jej głównie u ludzi, którzy mają problemy z zasypianiem, ponieważ w głowie ciągle kłębią im się różne myśli. Ogólnie rzecz biorąc, mieszanka jest odpowiednia dla osób, które mają problemy z nadmiernym myśleniem lub rozmyślaniem. Więcej o tej mieszance dowiesz się tutaj.
Ostatnią mieszanką, o której chciałbym wspomnieć, jest mieszanka Tian Wang Bu Xin Dan. Jest to ponownie klasyczna mieszanka tradycyjnej medycyny chińskiej, którą podobno autorowi (w XVI wieku) pewnego razu we śnie zdradził niebiański cesarz. Jest zestawiona tak, aby rozwiązywać niedostateczne odżywienie Serca i Nerek przy niedoborze Yin i krwi. Niedobór substancji yin może prowadzić do zwiększonej aktywności Yangu, który traci swój korzeń w Yin i w postaci pustego gorąca wznosi się ku górze, gdzie niepokoi duszę Shen i prowadzi do objawów takich jak drażliwość lub przeciwnie – skłonność do płaczu, kołatanie Serca z niepokojem, nocne pocenie się na klatce piersiowej, ewentualnie uderzenia gorąca, problemy z pamięcią i problemy ze snem. Więcej o tej mieszance przeczytasz tutaj.
Wielkim wsparciem dla osób cierpiących na bezsenność może być również akupunktura. Potrafi ona rozluźnić nadmierne napięcie, pomaga odprowadzić ewentualne gorąco, a przede wszystkim potrafi zakotwiczyć i zharmonizować ducha Shen.
Medycyna chińska jest bardzo skuteczna w leczeniu bezsenności. Jedyne, co jest potrzebne, to jak najdokładniejsze określenie przyczyny i wdrożenie celowanej terapii. Niemniej jednak, człowiek sam często może sobie pomóc poprzez zmianę stylu życia i przestrzeganie określonych zasad.
Zapisz się do newslettera, a nie ominie Cię żadna promocja ani ważna informacja
