Popis obrázku
Encyklopedia
encyklopedie-bg.svg
encyklopedie.svg

Pragniemy zwrócić uwagę, że poniższe informacje są osobistą opinią pana Milana Schirla, który jest terapeutą i zwolennikiem tradycyjnej medycyny chińskiej oraz zdrowego stylu życia. Pan Schirlo nie promuje tym samym żadnych konkretnych wyrobów ani producentów suplementów diety. Jednocześnie artykuł nie jest powiązany ze sprzedażą jakichkolwiek produktów. Informacje podaje w celu szerzenia publicznie dostępnej wiedzy, wniosków z badań naukowych, edukacji oraz własnych spostrzeżeń dotyczących grzybów witalnych i zdrowego stylu życia.

Ze względów legislacyjnych niektórych informacji nie mogę podawać. Dlatego tekst przy niektórych punktach brakuje. Pracuję nad jego ponowną publikacją. Dziękuję za zrozumienie.

Reishi

Łacińska nazwa: Ganoderma lucidum

Czeska nazwa: lesklokorka lesklá

Chińska nazwa: Ling Zhi

Japońska nazwa: Reishi

O Reishi

Reishi (lakownica żółtawa, Ganoderma lucidum, Ling zhi) to niejadowity, lecz niejadalny grzyb nadrzewny. Niejadalny jedynie ze względu na twardą konsystencję oraz stosunkowo gorzki i cierpki smak. Reishi rośnie głównie na uszkodzonych drzewach lub pniach. Składniki odżywcze czerpie z drewna. Jej czeska nazwa wywodzi się od wyglądu. Kapelusz jest bowiem czerwonobrązowy do ciemnobrązowego i bardzo błyszczący, co sprawia wrażenie, jakby był polakierowany; jest siedzący i półkolisty.

Reishi pochodzi z Azji, ale dziś można ją znaleźć na całym świecie, również dzięki temu, że jest sztucznie uprawiana, ponieważ w naturze już prawie nie występuje, a popyt na nią jest ogromny. Podczas sztucznej uprawy można również nieznacznie zmieniać skład grzyba w zależności od podłoża, na którym jest uprawiany, ponadto można zbierać także grzybnię lub owocniki w różnym wieku. Każda faza rozwojowa ma nieco inny skład substancji czynnych. Optymalny skład ma Reishi uprawiana na pniach dębowych, zbierana po 6-9 miesiącach.

Jeśli chcielibyśmy spojrzeć w historię, od kiedy zaczęto uprawiać Reishi, musimy sięgnąć bardzo głęboko. Reishi jest bowiem znana już z okresu sprzed około 2000 lat i jest opisana w wielu chińskich zielnikach, także w tym najsłynniejszym, Shen Nong Ben Cao Jing, którego powstanie datuje się już na czasy przed naszą erą, tj. 206 p.n.e. Już wtedy Reishi była bardzo ceniona, przypisywano jej działanie przedłużające życie, dodające siły, a nawet twierdzono, że przywraca zmarłych do życia. Nic więc dziwnego, że ma przydomek grzyb/eliksir nieśmiertelności. Popularność Reishi w okresie starożytnych Chin była ogromna, więc zaczęto ją również uprawiać.

Inaczej było w tzw. świecie zachodnim. Grzyb został opisany dopiero w 1781 roku przez biologa Williama Curtisa. Przez długi czas Reishi nie poświęcano uwagi, ale doniesienia o jej skuteczności pochodzące z tradycyjnej medycyny chińskiej skłoniły naukowców do jej badania. Obecnie znamy już skład Reishi, a niektóre z jej efektów są potwierdzone badaniami, w tym klinicznymi z udziałem ochotników.

Charakterystyka według tradycyjnej medycyny chińskiej

Si Qi (natura): neutralna

Wu Wei (smak): słodki i lekko gorzki

Gui Jing (tropizm): serce, wątroba, płuca (według niektórych źródeł ma tropizm również do nerek)

Główne efekty według tradycyjnej medycyny chińskiej

  • uzupełnia Qi i odżywia krew/yin
  • uspokaja ducha Shen
  • transformuje śluz i zatrzymuje kaszel
  • łagodzi duszności
  • wzmacnia esencję nerek

Efekty według tradycyjnej medycyny chińskiej szczegółowo:

1, Stany zmęczenia

  • wraz z Cordycepsem jest to prawdopodobnie najczęściej stosowany grzyb w stanach zmęczenia
  • stosuje się go w przypadku zmęczenia psychicznego i fizycznego
  • typowo stosuje się go w stanach, które tradycyjna medycyna chińska nazywa niedoborem energii Qi
  • pomaga w odzyskaniu sił podczas lub po długotrwałych chorobach, ale także przed i po operacjach
  • Reishi to takie 2w1. Potrafi jednocześnie uzupełniać Qi i krew, które według medycyny chińskiej są dwiema podstawowymi substancjami naszego organizmu. To paliwo, dzięki któremu możemy funkcjonować.
  • wykorzystuje się to w różnych stanach, typowo w nierównowagach po porodzie, przy osłabieniu organizmu w trakcie chorób przewlekłych, przy anemiach itp.

2, Wzmacnia esencję nerek Jing

  • potrafi wzmocnić esencję Jing, jednak Cordyceps jest w tym działaniu znacznie silniejszy

4, Wzmacnia Wei Qi

5, Wspiera Zheng Qi

  • Zheng Qi moglibyśmy przetłumaczyć jako naszą witalność lub naszą siłę życiową
  • jesteśmy zdrowi, jeśli jesteśmy pełni Zheng Qi, wtedy Xie Qi do nas nie przeniknie
  • Reishi jest prawdopodobnie najlepszym grzybem witalnym wspierającym Zheng Qi

6, Działanie adaptogenne

  • Reishi jest doskonałym adaptogenem. Wspiera funkcje organizmu w adaptacji do zmieniających się warunków zewnętrznych. Ten efekt wykorzystuje się również jako wsparcie przy obciążeniu stresem.

7, Alergie

  • Reishi jest doskonała w różnych problemach alergicznych
  • pomaga w reakcji alergicznej pośredniczonej histaminą, co nie musi być tylko katar sienny, ale także reakcja na różne pokarmy
  • w tej reakcji biorą udział triterpeny zawarte w Reishi
  • Reishi nie działa stricte na ostre stany alergiczne (np. w stanach kichania i kataru jako reakcji na pyłki), ale jest raczej do długotrwałego stosowania profilaktycznego. Przy katarze siennym zalecam stosować Reishi co najmniej trzy miesiące przed rozpoczęciem sezonu pylenia.
  • przy całorocznym nieżycie nosa można stosować Reishi długotrwale przez cały rok
  • jeśli stosujemy Reishi w celu złagodzenia reakcji alergicznych, dobrze jest bardzo wyraźnie zwiększyć spożycie witaminy C
  • jeśli stosuję Reishi przed sezonem pylenia, czasami łączę ją z grzybem Agaricus
  • przy alergiach pokarmowych łączę Reishi często z grzybem Enoki lub z grzybem Hericium

8, Astma

  • Reishi ma tropizm do płuc i potrafi wzmacniać ich funkcje
  • dlatego stosuje się ją w astmie, POChP, rozedmie płuc itp.
  • w astmie często jest łączona z grzybem Cordyceps, ewentualnie grzybem Coriolus
  • w astmie pięknie uzupełniają się efekty Reishi, takie jak wsparcie Qi płuc, zdolność do transformacji śluzu

9, Kaszel

  • Reishi wzmacnia Qi płuc, dlatego jest odpowiednia przy kaszlach z osłabienia płuc. Chodzi więc głównie o kaszle przewlekłe.

10, Egzemy

  • Reishi jest doskonała przy egzemach atopowych, głównie u dzieci
  • często w tych przypadkach łączy się ją z grzybem Agaricus
  • jeśli egzema moknie, dodaje się grzyb Polyporus

11, Rak

  • Reishi stosuje się ze względu na jej działanie przeciwnowotworowe jako leczenie uzupełniające w stanach onkologicznych
  • Reishi wspiera produkcję komórek NK. Są one odpowiedzialne za „oczyszczanie” organizmu poprzez likwidację komórek rakowych.
  • Reishi wspiera tworzenie białych krwinek, które mają efekt przeciwnowotworowy
  • w większości przypadków łączy się ją z innymi grzybami witalnymi, najczęściej z Coriolem. Typowa kombinacja np. przy raku piersi to Reishi + Coriolus + Maitake.
  • Reishi wspiera witalność człowieka, aby lepiej znosił leczenie konwencjonalne, takie jak chemioterapia czy radioterapia. Swoimi właściwościami Reishi potrafi zmniejszać negatywny wpływ leczenia konwencjonalnego na organizm człowieka.
  • zaleca się stosować Reishi tak samo jak inne grzyby przez cały czas leczenia konwencjonalnego plus jeszcze 2 miesiące po nim. Po wyleczeniu zaleca się robić z Reishi w połączeniu z innymi grzybami witalnymi 1-2 razy w roku jedną do dwumiesięcznych kuracji.
  • często Reishi stosuje się przy nowotworach z grzybem Coriolus. Oba mają działanie przeciwnowotworowe. Reishi jest jednak bardziej witalizująca, podczas gdy Coriolus jest większym „zabójcą” komórek rakowych.

12, Menopauza

  • Reishi dzięki swojej zdolności do odżywiania Yin i krwi wątroby oraz jednoczesnego harmonizowania psychiki stosuje się w problemach menopauzalnych, takich jak uderzenia gorąca i poty czy nierównowagi psychiczne
  • zazwyczaj stosuje się ją w połączeniu z Cordycepsem. Cordyceps podaje się rano, a Reishi wieczorem. Ta kombinacja wyrównuje Yin i Yang w organizmie, innymi słowy wyrównuje nierównowagi hormonalne.

13, Wypadanie włosów

  • dzięki zdolności do odżywiania krwi wątroby Reishi stosuje się przy problemach z wypadaniem włosów
  • stosuje się ją nie tylko przy wypadaniu, ale także poprawia ich jakość, jeśli są suche, matowe lub się rozdwajają
  • według tego samego mechanizmu Reishi wzmacnia również jakość paznokci

14, Odżywianie ścięgien i więzadeł

  • tradycyjnie Reishi stosuje się również do wzmocnienia i odżywienia ścięgien, więzadeł, stawów i kości, co wiąże się z jej funkcją odżywczą i wpływem na nerki oraz wątrobę

15,

16, Problemy autoimmunologiczne

  • Reishi potrafi tłumić odporność, jeśli reaguje nieproporcjonalnie wobec własnych zdrowych komórek
  • problemy te nazywa się reakcjami autoimmunologicznymi i należą do nich: reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń, autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, cukrzyca typu I, zespół Sjögrena itp. We wszystkich tych problemach można zastosować Reishi.

17, Wspiera układ sercowo-naczyniowy

  • Reishi dzięki swojemu tropizmowi do serca wspiera funkcje układu sercowo-naczyniowego oraz samego serca
  • stosuje się ją w stanach osłabienia serca, arytmii, skłonnościach do zakrzepicy itp.
  • jest odpowiednia również po przebytym zawale czy udarze mózgu
  • Reishi ma łagodne działanie przeciwzakrzepowe, więc stosuje się ją jako profilaktykę przeciw chorobom wieńcowym
  • w tych przypadkach Reishi często łączy się z grzybem Auricularia. Człowiek musi jednak być ostrożny, ponieważ Auricularia nie może być stosowana równolegle z lekami rozrzedzającymi krew.

18, Harmonizuje cholesterol

  • Reishi potrafi harmonizować poziom cholesterolu we krwi

19, Harmonizuje ciśnienie krwi

  • dzięki zdolności do odżywiania wątroby Reishi potrafi harmonizować ciśnienie krwi
  • w tych przypadkach nie trzeba mieć obaw, że Reishi obniży ciśnienie zbyt mocno i przełoży je na ciśnienie niskie

20, Nadczynność tarczycy

  • Reishi pomaga przy nadczynności tarczycy

21, Bezsenność

  • problemy ze snem są według tradycyjnej medycyny chińskiej kojarzone najczęściej z niedoborem krwi serca i wątroby
  • Reishi dzięki swojej zdolności do odżywiania krwi wątroby i serca oraz swojemu efektowi An Shen (zdolność do harmonizowania psychiki) działa doskonale w stanach bezsenności

22, Nierównowagi psychiczne

  • Reishi odżywia krew serca, a w sercu mieszka dusza Shen, która jest odpowiedzialna za naszą psychikę, za nasze emocje, myślenie itp.
  • Reishi ma efekt AnShen, uspokaja więc i harmonizuje ducha Shen
  • z tego powodu Reishi stosuje się w stanach takich jak bezsenność, dalej w różnych nierównowagach psychicznych, niestabilności psychicznej, niepokoju duchowym, łatwej pobudliwości, depresji, lękach itp.
  • przy długotrwałym stosowaniu Reishi zwiększa odporność na stres emocjonalny
  • wspiera także pamięć i funkcje mentalne, zdolność koncentracji, zdolność uczenia się – w tych przypadkach łączy się ją z grzybem Hericium
  • Reishi pomaga także przy palpitacjach, arytmiach, zwłaszcza jeśli są zależne od emocji
  • taoistyczni mnisi stosowali Reishi przed medytacją, ponieważ poprawiała ich skupienie i zdolność harmonizacji psychicznej

23, Problemy neurologiczne

  • w połączeniu z grzybem Hericium Reishi podaje się w stanach takich jak choroba Parkinsona, choroba Alzheimera, demencja starcza, stwardnienie rozsiane czy neuropatia

24, Sportowcy

  • Reishi poprawia wchłanianie tlenu przez tkanki, co sportowcy wykorzystują zarówno w fazie przygotowawczej, jak i wyczynowej
  • Reishi wspiera siłę i wydajność oraz skraca fazę regeneracji

25, Chroni wątrobę

  • tak jak większość innych grzybów witalnych Reishi potrafi chronić i regenerować komórki wątroby
  • stosuje się ją dlatego w przewlekłym zapaleniu wątroby – w tym efekcie duży udział mają triterpeny zawarte w Reishi
  • Reishi pomaga także regenerować wątrobę, jeśli jest obciążona nadmiernym spożyciem alkoholu lub np. długotrwałym stosowaniem leków zachodnich

26, Cukrzyca

  • Reishi potrafi regulować i stabilizować cukier we krwi, poprawia odpowiedź tkanek na insulinę, jest więc odpowiednia w cukrzycy typu II, gdzie często łączę ją z grzybem Maitake i/lub Coprinus

27, Efekty anti-aging

  • Reishi nazywa się grzybem nieśmiertelności
  • głównie ze względu na swoją zdolność do uzupełniania esencji nerek stosuje się ją do spowolnienia starzenia

28, Wsparcie detoksykacji organizmu

  • Reishi wzmacnia nerki i wątrobę oraz wspiera je, aby lepiej pozbywały się różnych niepożądanych dla naszego organizmu substancji, różnych toksyn, metabolitów, potrafi usuwać z ciała metale ciężkie (szczepienia) itp.

Rzadsze zastosowanie Reishi:

  • ochrona przed promieniowaniem
  • DNA
  • reguluje tłuszcze we krwi
  • działanie antyoksydacyjne
  • anoreksja
  • neurastenia
  • nadwaga
  • artroza

Dawkowanie:

  • grzyby można stosować w różnych formach. Najczęściej w problemach zdrowotnych stosuje się formę ekstraktów gorącowodnych z 30% polisacharydów.
  • tak samo jak w przypadku innych grzybów zalecam 5 dni stosować i 2 dni zrobić przerwę, zwłaszcza jeśli rozwiązuje się problemy związane z układem odpornościowym (nawet wtórnie, tzn. stosuję tę zasadę prawie zawsze)
  • więcej o stosowaniu grzybów witalnych dowiesz się tutaj

a, Grzyby w formie ekstraktów (zalecana forma stosowania)

Jeśli stosujesz grzyby w formie 30% ekstraktów, zalecam:

Stosowanie profilaktyczne

  • 1 g ekstraktu grzybowego dziennie (wszystkich grzybów łącznie)

Przy lżejszych problemach zdrowotnych

  • 2 g ekstraktu grzybowego dziennie (wszystkich grzybów łącznie)

Przy poważniejszych problemach zdrowotnych

  • 3-5 g ekstraktu grzybowego dziennie (wszystkich grzybów łącznie)

b, Grzyby w nalewce

  • nalewkę dawkuj według wagi
  • zazwyczaj podaje się tyle kropel, ile człowiek waży
  • tę dawkę dzienną dzieli się na pół, połowę stosuje się rano, a połowę w południe

c, Grzyby w formie proszku (powder, biomasa)

  • zazwyczaj 2-3 razy dziennie łyżeczka proszku grzybowego rozmieszana w wodzie
  • chodzi raczej o stosowanie profilaktyczne

d, Suszone grzyby

  • 20-100 g dziennie
  • albo dodaje się je do jedzenia, albo robi się z nich odwary
  • odwar przygotujesz tak, że weźmiesz 100 g grzybów i włożysz je do około pół litra zimnej wody i pół godziny gotujesz na małym ogniu. Niektóre grzyby możesz zjeść razem z odwarem (np. Hericium), niektóre są do jedzenia zbyt zdrewniałe (jak Reishi).

Przeciwwskazania i znane interakcje lekowe:

  • to chyba jedyny z grzybów, który podaję powszechnie w trakcie ciąży

Efekt farmakologiczny:

  • działanie przeciwnowotworowe
  • działanie przeciwcukrzycowe / obniżenie glikemii
  • obniżenie tłuszczów
  • profilaktyka chorób sercowo-naczyniowych
  • ochrona i regeneracja wątroby
  • ochrona układu nerwowego
  • poprawa nastroju
  • wzmocnienie kondycji fizycznej
  • przeciw osteoporozie
  • przeciw bólowi i na gojenie

Co znajdziemy w Reishi

Jak każdy grzyb, również Reishi składa się głównie z wody, tj. aż w 90%. Pozostała część, sucha masa, jest jednak naładowana bioaktywnymi substancjami, które mają pozytywny wpływ na organizm. Najważniejsze składniki wymienimy w dalszym tekście.

1, Związki terpenowe:

W przypadku innych grzybów zaczynaliśmy od polisacharydów, w przypadku Reishi zaczniemy jednak od związków terpenowych. Właśnie one nadają Reishi gorycz i cierpkość, a także wiele efektów, którymi się wyróżnia.

Terpeny mają zdolność niszczenia komórek nowotworowych oraz stresu oksydacyjnego i wartości tłuszczów we krwi.

Z Reishi udało się wyekstrahować ponad 50 triterpenów, do których należą

  • Kwasy ganoderowe
  • Ganoderole
  • Ganoderaly
  • Ganoderiole
  • Ganoderony
  • Lucidumole
  • Ganodumony A–F
  • Ganodermaony A i B

Ze względu na znaczenie kwasów ganoderowych przyjrzymy się im bliżej. Istnieje całe spektrum, można powiedzieć, że od A do Y, dalej DM i C2. Kwasy ganoderowe są znaczące ze względu na swoje działanie przeciwnowotworowe. Potrafią zatrzymać cykl komórkowy, dzięki któremu komórki się mnożą, i wywołać u nich śmierć komórkową, apoptozę. Ograniczają jednak także aktywność przerzutową, głównie poprzez zmniejszenie produkcji enzymów, które rozkładają macierz międzykomórkową. Jeśli macierz międzykomórkowa jest rozluźniona, komórka nowotworowa łatwiej przez nią przejdzie i dostanie się poza miejsce swojego powstania, tj. przerzutuje. Pod wpływem kwasów ganoderowych zmniejsza się ekspresja metaloproteinaz.

Efekty zostały potwierdzone np. na komórkach raka płuc, jelita grubego, wątroby, prostaty, kości, szyjki macicy itp. Ważnym składnikiem przeciwnowotworowego działania kwasów ganoderowych jest także fakt, że znoszą oporność komórek nowotworowych na leczenie. Wiele komórek nowotworowych w ogóle nie reaguje na chemioterapię, kwasy ganoderowe jednak czynią je sensytywnymi, wrażliwymi i wzmacniają efekty leczenia.

Nie można pominąć także ich właściwości antyoksydacyjnych, tj. zmniejszają stres oksydacyjny, który stoi za wieloma chorobami degeneracyjnymi, w tym demencjami, nowotworami itp. Dzięki neutralizacji wolnych rodników kwasy ganoderowe działają ochronnie przeciw uszkodzeniom narządów.

2, Sacharydy

Sucha masa Reishi w dużej części składa się z sacharydów. Najważniejsze są bez wątpienia polisacharydy (z Reishi udało się uzyskać ponad 200 typów), do których należą także glukany. W Reishi są beta-1-3 i beta-1-6-D glukany. Nie możemy pominąć także innych polisacharydów, a mianowicie ganoderanów A, B i C. Kolejnymi polisacharydami są także te nierozpuszczalne i niewchłanialne, tj. błonnik, który jest pożywieniem dla jelitowych bakterii symbiotycznych.

Oprócz polisacharydów w Reishi są także monosacharydy, głównie mannoza, ryboza, glukoza, galaktoza, fukoza i arabinoza.

3, Kwasy tłuszczowe/tłuszcze

Kwasy tłuszczowe są nieodłączną częścią Reishi. Ważne jest, że są w niej głównie te nienasycone, które są korzystne dla zdrowia. Chodzi głównie o kwas oleinowy i linolowy. W mniejszej ilości w Reishi obecne są także nasycone kwasy tłuszczowe, a mianowicie palmitynowy i stearynowy.

4, Aminokwasy, peptydy, białka

Grzyby, a więc i Reishi, są unikalne w tym, że zawierają także aminokwasy i białka. Aminokwasy są w Reishi reprezentowane wszystkie, tj. nieesencjonalne, które nasz organizm potrafi wytworzyć, oraz esencjonalne, których ciało wytwarzać nie musi i konieczne jest ich przyjmowanie w pożywieniu.

Z białek warto wspomnieć o wielu enzymach. Chodzi głównie o enzymy, które potrafią rozkładać masę drzewną, aby grzyb mógł z niej uzyskać składniki odżywcze, np. galaktozydazy, oksydoreduktazy ligninowe...

Ważnym białkiem jest Ling Zhi8.

Tak jak podkreśliliśmy kwasy ganoderowe, będziemy zajmować się także białkiem Ling zhi 8, które można uzyskać zarówno z dojrzałego grzyba, jak i z grzybni. Zostało opisane w 1989 roku. Swoją strukturą w wielu aspektach przypomina ciężki łańcuch ludzkich przeciwciał, immunoglobulin. Składa się z aminokwasów kwasu asparaginowego, treoniny, seryny, kwasu glutaminowego, glicyny, alaniny, cysteiny, waliny i metioniny. Naukowców zainteresował jej skład, dlatego przeprowadzono wiele badań.

Chodziło np. o testy na zwierzętach z anafilaksją, tj. reakcją alergiczną, która może prowadzić aż do śmierci poszkodowanego. U zsensybilizowanych myszy (podano im wcześniej antygen, aby wytworzyła się na niego alergia), którym podano alergen, doszło w ciągu 30 minut do poważnej reakcji, obniżyła się częstotliwość oddechów, pojawiły się drgawki, a także śmierć. Jeśli jednak zsensybilizowane myszy, które były wystawione na niebezpieczny dla nich alergen, otrzymywały także Ling zhi 8, sytuacja była inna. Nie doszło do poważnej anafilaksji, która zagroziłaby zwierzętom życiem. Podawanie Ling zhi alergicznym myszom przed wystawieniem na alergen prowadziło więc do ograniczenia rozwoju reakcji alergicznej.

Kolejne badania przyniosły następnie kolejne dowody na efekty Ling zhi 8.

Potwierdzono także efekty przeciwnowotworowe. W jej obecności ograniczyło się mnożenie komórek raka płuc, blokuje bowiem cykl komórkowy, przez który komórka musi przejść, aby mogła się podzielić i dać początek nowej komórce.

5, Nukleozydy i nukleotydy

W Reishi znajdują się także związki, które są częścią informacji genetycznej, tj. DNA i RNA. Chodzi np. o adeninę, adenozynę, uracyl, urydynę… Nukleozydy wykorzystuje się także w medycynie, głównie adenozynę, potrafi skorygować akcję serca, tj. działa przeciw arytmii, i obniża ciśnienie krwi. Potrafi także obniżyć zlepianie płytek krwi, tj. działa przeciwzakrzepowo, przeciw powstawaniu zakrzepów krwi.

6, Sterole:

Sterole to substancje, które są zbudowane na jądrze steroidowym, jak cholesterol. W Reishi występuje ergosterol, tj. prowitamina D2. W ciele działa identycznie jak witamina D ze źródeł zwierzęcych.

7, Związki fenolowe

Wyliczenia składników Reishi nie możemy zakończyć bez wspomnienia o związkach fenolowych, do których należą także flawonoidy. Chodzi o substancje o wyraźnych efektach antyoksydacyjnych. Do tej grupy należą np.

fenole

  • Kwas chlorogenowy
  • Kwas cynamonowy
  • Kwas p-kumarowy
  • Kwas galusowy

flawonoidy

  • Kwercetyna
  • Rutin
  • Mirycetyna
  • Moryna

8, Minerały i pierwiastki śladowe

Reishi zawiera także wiele minerałów i pierwiastków śladowych, które są niezbędne dla naszego zdrowia. Są to głównie sód, potas, cynk, selen, żelazo, miedź, magnez itp. Ilość i typ tych pierwiastków różni się w zależności od miejsca, w którym grzyby rosną, akumulują w sobie bowiem minerały z otoczenia.

9, Witaminy:

Pewnie was nie zdziwi, że w Reishi są także witaminy. A mianowicie witaminy z grupy B i wspomniana już witamina D.

10, Inne substancje:

Chociaż Reishi jest badana już długie lata, wciąż są w niej znajdowane kolejne znaczące składniki. Ciekawe są np. lucidolaktony A i B.

Alkaloidy lucidiminy A do D, o lucidiminie B i C powiemy sobie trochę więcej.

Lucidiminy z Reishi mają wyraźny potencjał antyoksydacyjny. Redukują „toksyczny” stres oksydacyjny, który przyspiesza degenerację organizmu, zwiększa ryzyko powstania raka itp. Naukowcy testowali je w roztworach, gdzie bardzo dobrze poradziły sobie np. z rodnikami peroksylowymi. Ogólnie lucidiminy w efektach antyoksydacyjnych nie ustępują witaminie C.

Oprócz efektów antyoksydacyjnych udało się potwierdzić także efekty przeciwnowotworowe. Przeprowadzono próby na kulturach komórkowych raka piersi. Lucidiminy miały efekt antyproliferacyjny, komórki nowotworowe w ich obecności przestały się mnożyć. Te alkaloidy bowiem zatrzymują cykl komórkowy, przez który komórka musi przejść, aby mogła się podzielić i dać tak początek nowej komórce. Ważny jest także fakt, że lucidiminy potrafią uruchomić wewnątrzkomórkowe ścieżki sygnałowe, które prowadzą do apoptozy, tj. śmierci komórkowej. Jest ona wyzwalana także tym, że lucidiminy uszkadzają mitochondria, które produkują energię niezbędną do życia komórkowego.

Efekty Reishi według badań

Omówiliśmy już najważniejsze składniki z Reishi, dzięki którym napoczęliśmy także niektóre efekty Reishi. Teraz przyjrzymy się niektórym bliżej i podamy niektóre badania, w tym kliniczne, jeśli są dostępne.

Najczęściej przeprowadza się badania na kulturach komórkowych, jest to „najłatwiejsze” z punktu widzenia zasad etycznych. Najtrudniej wykonalne są badania z ochotnikami, po pierwsze są bardzo surowe zasady włączania ludzi do badań, a po drugie badania te są bardzo drogie.

A71. Front Immunol. 2020 Sep 29;11:561758. doi: 10.3389/fimmu.2020.561758.

Reishi postrach komórek rakowych

Choroby nowotworowe są w populacji coraz częstsze. Jest to spowodowane stylem życia, zanieczyszczeniem środowiska, a także tym, że dożywamy wyższego wieku. Dzięki wczesnej diagnostyce i skutecznemu leczeniu wielu ludzi z rakiem przeżywa, mimo to wielu ludzi rakowi ulega. Nawet leczenie samo w sobie jest bardzo wymagające i szkodliwe dla zdrowia. Naukowcy starają się znaleźć leczenie, które byłoby wystarczająco skuteczne, ale jednocześnie nieszkodliwe.

Okazuje się, że Reishi zawiera substancje, które mają działanie przeciwnowotworowe, jak już podaliśmy wyżej w składzie. Próby na liniach komórkowych różnych rodzajów raka przebiegają tak, że do kultury komórkowej, w której komórki się mnożą, dodaje się Reishi i obserwuje się reakcję komórek na obecność Reishi. Komórki wielu typów raka (pierś, płuca, jelito grube, opony mózgowe, mięsak, wątroba, szyjka macicy, białaczka) w obecności Reishi przestają się mnożyć, zatrzymany jest podział komórkowy, nowotwór więc by nie rósł. Ponadto duża część komórek przechodzi apoptozę, tj. śmierć komórkową. Reishi zabija komórki nowotworowe. Ponadto ogranicza nowotworzenie naczyń, które zaopatrywałyby nowotwór w krew, a więc i w składniki odżywcze oraz tlen. Musimy wspomnieć także o tym, że Reishi pozbawia komórki nowotworowe zdolności poruszania się, a więc i wywędrowania z nowotworu i utworzenia przerzutów. Ciekawa jest także aktywność hormonalna Reishi. Jej składnik ganoderol B wiąże się z receptorami dla androgenów (męskich hormonów płciowych) na prostacie, co może pomóc w leczeniu raka prostaty. Komórki nowotworowe są bowiem stymulowane testosteronem, przez co nowotwór rośnie. Jeśli efekty hormonów płciowych są blokowane, ogranicza się wzrost raka.

Nie można pominąć także faktu, że wiele komórek nowotworowych staje się opornymi na leczenie przeciwnowotworowe, tj. nie reagują na nie i przeżywają. Dodanie Reishi ponownie uwrażliwia komórki raka na chemioterapeutyki.

Kolejnym niesamowitym efektem Reishi jest to, że ogranicza niepożądane efekty leczenia raka. Wspiera odnowę organizmu, który jest uszkodzony przez chemioterapię czy radioterapię.

Ponieważ istnieją także badania kliniczne, musimy o nich wspomnieć. W jednym badaniu pacjenci z rakiem płuc (36 osób) stosowali Ganopoly, co jest roztworem wodnym polisacharydów z Reishi. Ci pacjenci przeszli także leczenie przeciwnowotworowe. U tych, którzy stosowali Ganopoly, układ odpornościowy był w lepszym stanie, a pacjenci czuli się nieco lepiej. W innym badaniu z 47 pacjentami z rakiem jelita grubego także uchwycono efekty przeciwnowotworowe. Sprawdzano także jakość życia pacjentów z rakiem płuc. W badaniu uczestniczyło 82 pacjentów przechodzących chemioterapię, którzy zostali podzieleni na grupy, gdzie jedna otrzymywała preparat z Reishi, a druga placebo, tj. nieskuteczny preparat. Pacjenci z Reishi opisywali subiektywną poprawę stanu (nie wiedzieli, że stosują Reishi), podczas gdy pacjenci z placebo nie. Poprawili się fizycznie i psychicznie, niestety wyniki nie były statystycznie istotne.

Reishi można wykorzystać także jako profilaktykę powstania raka. W japońskim badaniu ekstrakt z Reishi podawano ludziom z gruczolakami jelita grubego (polipy, które mogą przekształcić się w nowotwór), i to zaraz, gdy doszło do ustalenia diagnozy. 132 pacjentów otrzymywało Reishi, 102 nic. Po 12 miesiącach przeprowadzono kontrolną kolonoskopię. W grupie kontrolnej doszło do zmian w polipach +0,66 u osób z Reishi -0,42. Całkowity rozmiar polipów w grupie bez Reishi zwiększył się o 1,73 mm, podczas gdy z Reishi zmniejszył się o 1,40 mm. Reishi więc stan nie tylko ustabilizowała, ale nawet poprawiła i zmniejszyła ryzyko wybuchu raka, podczas gdy w grupie bez Reishi doszło do pogorszenia stanu polipów u niektórych osób.

Li A, Shuai X, Jia Z, et al. Ganoderma lucidum polysaccharide extract inhibits hepatocellular carcinoma growth by downregulating regulatory T cells accumulation and function by inducing microRNA-125b. Journal of Translational Medicine. 2015;13:100.

Liu RM, Li YB, Liang XF, Liu HZ, Xiao JH, Zhong JJ. Structurally related ganoderic acids induce apoptosis in human cervical cancer HeLa cells: involvement of oxidative stress and antioxidant protective system. Chem Biol Interact. 2015 Aug 14. pii: S0009-2797(15)30034-X.

Liu DL, Li YJ, Yang DH, Wang CR, Xu J, Yao N, Zhang XQ, Chen ZS, Ye WC, Zhang DM. Ganoderma lucidum derived ganoderenic acid B reverses ABCB1-mediated multidrug resistance in HepG2/ADM cells. Int J Oncol. 2015;46(5):2029-38.

Na K, Li K, Sang T, Wu K, Wang Y, Wang X. Anticarcinogenic effects of water extract of sporoderm-broken spores of Ganoderma lucidum on colorectal cancer in vitro and in vivo. Int J Oncol. 2017 May;50(5):1541-1554.

Hsin IL, Wang SC, Li JR, Ciou TC, Wu CH, Wu HM, Ko JL.Immunomodulatory proteins FIP-gts and chloroquine induce caspase-independent cell death via autophagy for resensitizing cisplatin-resistant urothelial cancer cells. Phytomedicine. 2016 Dec 1;23(13):1566-1573.

Barbieri A, Quagliariello V, Del Vecchio V et al. Anticancer and Anti-Inflammatory Properties of Ganoderma lucidum Extract Effects on Melanoma and Triple-Negative Breast Cancer Treatment. Nutrients. 2017 Feb 28;9(3). pii: E210.

Chen Y, Lv J, Li K, Xu J, Li M, Zhang W, Pang X. Sporoderm-Broken Spores of Ganoderma lucidum Inhibit the Growth of Lung Cancer: Involvement of the Akt/mTOR Signaling Pathway. Nutr Cancer. 2016 Oct;68(7):1151-60.

Wang T, Xie ZP, Huang ZS, Li H, Wei AY, Di JM, Total triterpenoids from Ganoderma Lucidum suppresses prostate cancer cell growth by inducing growth arrest and apoptosis. J Huazhong Univ Sci Technolog Med Sci. 2015 Oct;35(5):736-41.

Gao Y, Tang W, Dai X, et al.: Effects of water-soluble Ganoderma lucidum polysaccharides on the immune functions of patients with advanced lung cancer. J Med Food 8 (2): 159-68, 2005. [PubMed]

Chen X, Hu ZP, Yang XX, et al.: Monitoring of immune responses to a herbal immuno-modulator in patients with advanced colorectal cancer. Int Immunopharmacol 6 (3): 499-508, 2006. [PubMed]

Liu J, Mao JJ, Li SQ, Lin H. Preliminary Efficacy and Safety of Reishi & Privet Formula on Quality of Life Among Non-Small Cell Lung Cancer Patients Undergoing Chemotherapy: A Randomized Placebo-Controlled Trial. Integr Cancer Ther. 2020 Jan Dec;19:1534735420944491. doi: 10.1177/1534735420944491.

Oka S, Tanaka S, Yoshida S, et al.: A water-soluble extract from culture medium of Ganoderma lucidum mycelia suppresses the development of colorectal adenomas. Hiroshima J Med Sci 59 (1): 1-6, 2010.

Stres oksydacyjny / wolne rodniki

Stres oksydacyjny jest spowodowany zwiększoną produkcją wolnych rodników. Rodniki tworzą się nawet w normalnych warunkach, np. podczas metabolizmu, tworzenia energii w komórce itp. W przypadku, gdy organizm jest wystawiony na stres (szkodliwe substancje, infekcje…) dochodzi do wyższej produkcji wolnych rodników. Produkcja przewyższa zdolności organizmu do neutralizacji wolnych rodników. Wolne rodniki reagują z wieloma związkami, w tym lipidami w błonach komórkowych i DNA. To przyspiesza starzenie, wywołuje stany zapalne, zwiększa ryzyko powstania raka itp. Substancje w Reishi mają wyraźne właściwości antyoksydacyjne. Są to głównie flawonoidy, fenole, polisacharydy itp. Zdolności antyoksydacyjne można testować w roztworach, ale także na modelach zwierzęcych. Kiedy można testować wartość malondialdehydu, którego koncentracja rośnie podczas peroksydacji lipidów przez wolne rodniki (reakcja tłuszczów w błonach). Zmniejszenie stresu oksydacyjnego działa jako profilaktyka wielu chorób, w tym raka, chorób degeneracyjnych ośrodkowego układu nerwowego itp.

Tang X, Cai W, Xu B. Comparison of the Chemical Profiles and Antioxidant and Antidiabetic Activities of Extracts from Two Ganoderma Species (Agaricomycetes). Int J Med Mushrooms 2016; 18(7):609-20.

Cilerdzic J, Stajic M, Zivkovic L, Vukojevic J, Bajic V, Spremo-Potparevic B. Genoprotective Capacity of Alternatively Cultivated Lingzhi or Reishi Medicinal Mushroom, Ganoderma lucidum (Agaricomycetes), Basidiocarps. Int J Med Mushrooms. 2016;18(12):1061-1069.

Rani P, Lal MR, Maheshwari U, Krishnan S. Antioxidant Potential of Lingzhi or Reishi Medicinal Mushroom, Ganoderma lucidum (Higher Basidiomycetes) Cultivated on Artocarpus heterophyllus Sawdust Substrate in India. Int J Med Mushrooms. 2015;17(12):1171-7.

Mohsin M, Negi P, Ahmed Z. Determination of the antioxidant activity and polyphenol contents of wild Lingzhi or Reishi medicinal mushroom, Ganoderma lucidum (W.Curt. Fr.) P. Karst. (higher Basidiomycetes) from central Himalayan hills of India. Int J Med Mushrooms. 2011;13(6):535-44.

Reishi przeciw cukrzycy

Cukrzyca (diabetes mellitus) to choroba związana z podwyższonym poziomem cukru we krwi, hiperglikemią. Powszechnie rozróżnia się dwa podstawowe typy cukrzycy, a mianowicie typ I i II. Typ I objawia się już w dzieciństwie, jest spowodowany autoimmunologicznym zapaleniem, które uszkadza trzustkę. Jest to związane ze zmniejszeniem produkcji insuliny. Typ II widzimy u starszych ludzi, którzy mają nadwagę lub otyłość (mogą jednak cierpieć na nią także otyłe dzieci), tutaj z jednej strony może być uszkodzona trzustka i zmniejszona produkcja insuliny, ale często spotykamy się z tym, że insuliny jest pod dostatkiem, tylko komórki na nią nie reagują, tj. obecna jest insulinooporność. Podwyższone wartości cukru we krwi uszkadzają wyściółkę naczyń, uszkadzają nerwy, układ odpornościowy, to prowadzi do wyższej częstości występowania chorób sercowo-naczyniowych u cukrzyków, uszkodzenia nerek, siatkówki, bólów neuropatycznych, spowolnienia gojenia itp.

Efekty przeciwcukrzycowe Reishi najczęściej testuje się na myszach lub szczurach, u których wywołuje się stan podobny do cukrzycy. Jeśli części myszy/szczurów podaje się Reishi, dochodzi do obniżenia glikemii, zwiększenia produkcji insuliny, dochodzi także do odnowienia wrażliwości komórek na insulinę. Bardzo ciekawe badanie przyniosło dowody na to, że Reishi poprawia skład mikroflory jelitowej i tym samym wpływa także na metabolizm. Nawet tylko dzięki manipulacji mikroflorą za pomocą Reishi doszło u szczurów z cukrzycą do wyraźnej poprawy stanu. Cukrzyca została opanowana.

Istnieją także badania kliniczne. Możemy wspomnieć o jednym z 71 pacjentami z cukrzycą typu II, którzy stosowali ganopoly przez okres 12 tygodni. Następnie sprawdzono ich stan zdrowia, stwierdzono, że pacjenci mieli glikemię pod kontrolą, obniżyły się wartości hemoglobiny glikowanej (jeśli są długotrwale wyższe poziomy cukru we krwi, cukier wiąże się z czerwonym barwnikiem krwi). Reishi potrafi łagodzić także skutki cukrzycy. Jest to widoczne głównie przy uszkodzeniu nerek w przebiegu cukrzycy. Uszkodzone nerki reagują na podawanie Reishi poprawą funkcji itp.

Juing SH, Lee YS, Shim SH, Shin KH< Kim JS, Kand SS. Inhibitory effects of Ganoderma applanatum in rat lens aldose reductase and sorbitol accumulation in streptozotocin-induced diabetic rat tissues. Phyto Res. 2005 Jun;19(6):477-80.

Ma HT, Hsieh JF, Chen ST.Anti-diabetic effects of Ganoderma lucidum. Phytochemistry. 2015 Mar 16. pii: S0031-9422(15)00083-7.

Xiao C, Wu Q, Zhang J, Xie Y, Cai W, Tan J, Antidiabetic activity of Ganoderma lucidum polysaccharides F31 down-regulated hepatic glucose regulatory enzymes in diabetic mice. J Ethnopharmacol. 2016 Nov 27. pii: S0378-8741(16)32110-9.

Ma HT, Hsieh JF, Chen ST.Anti-diabetic effects of Ganoderma lucidum. Phytochemistry. 2015 Mar 16. pii: S0031-9422(15)00083-7.

Li F, Zhang Y, Zhong Z.Antihyperglycemic effect of ganoderma lucidum polysaccharides on streptozotocin-induced diabetic mice. Int J Mol Sci. 2011;12(9):6135-45.

Land J, Dai X, Ye J, China; Zhou S. A Phase I/II Study of Ling zhi Mushroom Extract in Patients with Type II Diabetes Mellitus Gao Y, New Zealang; Int J Med Mushr 2004, 6(1):30-8.

Chen M, Xiao D, Liu W, Song Y, Zou B, Li L, Li P, Cai Y, Liu D, Liao Q, Xie Z. Intake of Ganoderma lucidum polysaccharides reverses the disturbed gut microbiota and metabolism in type 2 diabetic rats. Int J Biol Macromol. 2020 Jul 15;155:890-902. doi: 10.1016/j.ijbiomac.2019.11.047. Epub 2019 Nov 9. PMID: 31712153.

He CY, Li WD, Guo SX, Lin SQ, Lin ZB.Effect of polysaccharides from Ganoderma lucidum on streptozotocin-induced diabetic nephropathy in mice. J Asian Nat Prod Res. 2006 Dec; 8(8):705-11

Reishi walczy z tłuszczami we krwi i chroni serce

Podwyższone wartości tłuszczów we krwi są związane z dużym ryzykiem powstania chorób sercowo-naczyniowych. Tłuszcze bowiem odkładają się w ścianach naczyń, co je uszkadza, powoduje stan zapalny, zwęża światło naczyń itp. Rozwija się miażdżyca, co towarzyszy także wysokiemu ciśnieniu krwi, występowaniu zawału serca czy udaru mózgu. Tłuszcze we krwi w wielu przypadkach można regulować dietą i stylem życia z dużą ilością ruchu. Są jednak przypadki, które są uwarunkowane genetycznie i dieta nie pomoże.

W pierwszych przypadkach jednak może pomóc także Reishi. Najczęściej próby przeprowadza się na gryzoniach, które są karmione dietą wysokotłuszczową, przez co dochodzi do zwiększenia tłuszczów we krwi. Części gryzoni podaje się następnie Reishi, a części nie i porównuje się stan między dwiema grupami. Wszystkie przeprowadzone badania wypadły tak samo. W grupach z Reishi doszło do spadku cholesterolu całkowitego, złego cholesterolu LDL, trójglicerydów i do wzrostu dobrego cholesterolu HDL. Ponieważ istnieją także badania z ochotnikami, musimy o nich wspomnieć. W jednym uczestniczyło 26 pacjentów z cukrzycą typu II, nadwagą i podwyższoną wartością tłuszczów. Stosowanie Reishi u nich prowadziło do obniżenia tłuszczów (obniżenie LDL, trójglicerydów) oraz także do regulacji glikemii.

Jeśli spojrzymy na serce, przeprowadzono badanie pacjentów z dusznicą bolesną i miażdżycowo zmienionymi naczyniami. Było w nim 34 pacjentów, którzy stosowali Reishi, obniżenie stresu oksydacyjnego oraz cholesterolu całkowitego. Jego wartości wejściowe i wyjściowe wynosiły: 205,49±48,49mg/dl i 182,11±73,81mg/dl.

Lai P, Cao X, Xu Q, Liu Y, Li R, Zhang J, Zhang M. Ganoderma lucidum spore ethanol extract attenuates atherosclerosis by regulating lipid metabolism via upregulation of liver X receptor alpha. Pharm Biol. 2020 Dec;58(1):760-770. doi: 10.1080/13880209.2020.1798471. PMID: 32780606; PMCID: PMC7470073.

Ubaidillah N, Sargowo D, Widya A, Jakfar V, Proboretno KS, Failasufi M, Warahugraha Y, Ramadhan F, Wulandari H, Putri DH. IOs 10-03 the distinctive effect of polysaccharide peptides ganoderma lucidum as anti atherogenesis in stable angina patiens. J Hypertens. 2016 Sep;34 Suppl 1 - ISH 2016 Abstract Book:e72.

Chu TT, Benzie IF, Lam CW, Fok BS, Lee KK, Tomlinson B. Study of potential cardioprotective effects of Ganoderma lucidum (Lingzhi): results of a controlled human intervention trial. Br J Nutr. 2012 Apr;107(7):1017-27.

Meneses ME, Martínez-Carrera D, Torres N, et al. Hypocholesterolemic Properties and Prebiotic Effects of Mexican Ganoderma lucidum in C57BL/6 Mice. Li Volti G, ed. PLoS ONE. 2016;11(7):e0159631.

Berger A, Rein D, Kratky E, et al. Cholesterol-lowering properties of Ganoderma lucidum in vitro, ex vivo, and in hamsters and minipigs. Lipids in Health and Disease. 2004;3:2.

Sargowo D, Ovianti N, Susilowati E, Ubaidillah N, Widya Nugraha A, Vitriyaturrida, Siwi Proboretno K, Failasufi M, Ramadhan F, Wulandari H, Waranugraha Y, Hayuning Putri D. The role of polysaccharide peptide of Ganoderma lucidum as a potent antioxidant against atherosclerosis in high risk and stable angina patients. Indian Heart J. 2018 Sep-Oct;70(5):608-614. doi: 10.1016/j.ihj.2017.12.007.

Wątroba i układ trawienny pod ochroną Reishi

Wątroba, chociaż nie poświęca się jej tyle uwagi, jest niezbędna do życia, a jej niewydolność jest związana ze śmiercią. Wątroba jest uszkadzana przez wiele substancji czy infekcje, co prowadzi do łagodnego, ale trwałego stanu zapalnego, bliznowacenia i przebudowy tkanki, która staje się niefunkcjonalna, tj. dochodzi do włóknienia i marskości.

Dalej w wielu badaniach potwierdzono, że Reishi łagodzi skutki substancji toksycznych dla wątroby. Gryzonie są wystawiane na substancje, które są toksyczne dla wątroby, np. czterochlorek węgla, alkohol, trucizny grzybowe itp. Część jest leczona Reishi, a część nie. U nieleczonych zawsze widoczny jest masywny wzrost enzymów wątrobowych we krwi, uwalniają się one z uszkodzonych komórek wątrobowych, tj. ALT, AST, zwiększony stres oksydacyjny, a tkanka wątrobowa jest zmieniona zapalnie. Jeśli gryzonie otrzymują Reishi, mogą pojawić się zmiany, ale zmiany nigdy nie są tak wyraźne jak u gryzoni bez Reishi. W niektórych przypadkach Reishi prowadzi nie tylko do zatrzymania pogarszania, ale także poprawy stanu wątroby.

Tutaj musimy wspomnieć także o pozytywnym wpływie Reishi na błonę śluzową układu jelitowego, w tym żołądka. Reishi moduluje mikroflorę, czym zmniejsza ryzyko powstania wrzodów żołądka i raka.

Oprócz wątroby Reishi ma pozytywny wpływ na błonę śluzową jelit, jak wspomnieliśmy już wyżej w rozdziale o układzie odpornościowym. Wspiera zdrową mikroflorę, zwiększa odporność błony śluzowej, zmniejsza jej przepuszczalność. Reishi jest korzystna także dla żołądka.

Chiu HF, Fu HY, Lu YY, Han YC, Shen YC, Venkatakrishnan K, Golovinskaia O, Wang CK. Triterpenoids and polysaccharide peptides-enriched Ganoderma lucidum: a randomized, double-blind placebo-controlled crossover study of its antioxidation and hepatoprotective efficacy in healthy volunteers. Pharm Biol. 2017 Dec;55(1):1041-1046.

Wu H, Tang S, Huang Z, Zhou Q, Zhang P, Chen Z. Hepatoprotective Effects and Mechanisms of Action of Triterpenoids from Lingzhi or Reishi Medicinal Mushroom Ganoderma lucidum (Agaricomycetes) on α-Amanitin-Induced Liver Injury in Mice. Int J Med Mushrooms. 2016;18(9):841-850.

Wu JG, Kan YJ, Wu YB, Yi J, Chen TQ, Wu JZ. Hepatoprotective effect of ganoderma triterpenoids against oxidative damage induced by tert-butyl hydroperoxide in human hepatic HepG2 cells. Pharm Biol. 2015 Oct 12:1-11.

P cla