To zboże bywało główną uprawą ziem czeskich. Swoją nazwę zawdzięcza dawnym Słowianom od słowa „żyć”. Żyto i owies jako jedyne zboża są pochodzenia europejskiego, ponieważ pozostałe gatunki dotarły do nas głównie z Azji.

Ze wszystkich zbóż zawiera najwięcej witamin z grupy B, 11% białka, 72% węglowodanów i około 1,3% tłuszczu. Z mąki żytniej (razowej) przygotowywano dawniej nie tylko chleb, ale wypiekano z niej także bułki i ciasta. Produkowano z niego kawę (melta). Dopiero modna pszenica zaczęła stopniowo wypierać je na margines.

Żyto zawiera gluten, ale w mniejszej ilości niż pszenica.

Ma neutralną naturę oraz słodki i gorzki smak. Wspiera odporność, działa moczopędnie i pomaga usuwać zatrzymane płyny. Wywar z żyta jest wskazany przy obrzękach lub kuracjach odchudzających.