Popis obrázku
Encyklopedia
encyklopedie-bg.svg
encyklopedie.svg

Pragniemy zaznaczyć, że poniższe informacje są osobistą opinią pana Milana Schirla, który jest terapeutą i zwolennikiem tradycyjnej medycyny chińskiej oraz zdrowego stylu życia. Pan Schirlo nie promuje tym samym żadnych konkretnych wyrobów ani producentów suplementów diety. Jednocześnie artykuł nie jest powiązany ze sprzedażą jakichkolwiek produktów. Informacje podaje w celu szerzenia ogólnodostępnej wiedzy, wniosków z badań naukowych, edukacji oraz własnych spostrzeżeń dotyczących witalnych grzybów i zdrowego stylu życia.

Ze względów legislacyjnych niektórych informacji nie mogę podawać. Dlatego tekst w niektórych punktach brakuje. Pracuję nad jego ponowną publikacją. Dziękuję za zrozumienie.

Agarikon

Łacińska nazwa: Laricifomes officinalis

Czeska nazwa: pniarek lekarski

O Agarikonie

Pniarek lekarski (Laricifomes officinalis, Polyporus officinalis, Fomitopsis officinalis

Agarikon, Quinine conk) należy do grzybów nadrzewnych z rodziny żagwiowatych. Występuje głównie na półkuli północnej, tj. preferuje raczej chłodniejsze temperatury. Znaleziono go zatem w Europie, np. w Alpach, Karpatach, ponadto występuje w Kanadzie, Rosji i chłodniejszych obszarach Azji.

Agarikon preferuje drzewa iglaste, mianowicie modrzewie. Na korze drzew tworzy się trwały, wieloletni owocnik (podaje się, że najstarsze owocniki miały nawet 75 lat), który przypomina słup lub kopyto. Owocnik może mieć nawet 60 i więcej centymetrów długości.

Młode, rozwijające się owocniki są miękkie i jasnobeżowe, żółtawe, białawe. Stopniowo jednak ciemnieją, a także twardnieją.

Grzyb jest wprawdzie jadalny, ale nie jest spożywany. Wynika to zarówno ze struktury, jak i smaku, który jest wyraźnie gorzki i nieprzyjemny. Mimo że Agarikon nie znalazł zastosowania w kuchni, jego popularność jest ogromna. Jest bowiem od stuleci używany jako środek leczniczy. „Od zawsze” suszy się go i mieli na proszek lub na większe kawałki, które wykorzystuje się do tworzenia herbat lub wywarów. W antycznych pismach z 65 roku naszej ery, napisanych przez Pedaniosa Dioskuridesa, Agarikon opisany jest jako lek, który pomaga pacjentom z gruźlicą czy ospą wietrzną, stosowano go również przeciwko nadmiernemu poceniu się oraz jako środek przeczyszczający. Bardzo popularny jest Agarikon w Iranie, gdzie jest nieodłączną częścią ich tradycyjnej medycyny. Tutaj nosi nazwę Gharikon i jest wykorzystywany w leczeniu rwy kulszowej, osłabienia mięśni, zapalenia oskrzeli i płuc, zaparć, bólów żołądka i złego trawienia, obniża gorączkę i łagodzi skutki ukąszeń owadów. Jest również stosowany jako diuretyk, tj. wspomaga tworzenie i wydalanie moczu.

Agarikon był używany także przez Indian Ameryki Północnej, zarówno jako lek, jak i środek podczas szamańskich rytuałów. Indianie wycinali z niego nawet figurki. Agarikon wykorzystywali jako środek, który ma efekt ściągający na naczynia krwionośne i przyspiesza zatem zatrzymanie krwawienia. Był ceniony także jako lek na choroby płuc, stosowany przy bólach stawów i mięśni, w postaci okładów.

Działanie potwierdzone praktyką szczegółowo:

1, Stymulacja układu odpornościowego i ochrona przed infekcją

  • Agarikon stymuluje układ odpornościowy, a tym samym chroni przed infekcją
  • najczęściej łączy się go z grzybami Coriolus, Reishi, Shiitake

2, Wsparcie leczenia raka

  • Agarikon stosuje się w profilaktyce raka u grup wysokiego ryzyka
  • jest odpowiedni jako terapia wspomagająca raka

3, Działanie przeciwzapalne

  • Agarikon stosuje się przy przewlekłych stanach zapalnych
  • typowym wykorzystaniem tego działania jest reumatoidalne zapalenie stawów

4, Wsparcie trawienia

  • stosuje się przy problemach trawiennych
  • wspomaga perystaltykę jelit

5, Astma

  • stosuje się przy dusznościach i dolegliwościach astmatycznych

6, Detoksykacja

  • Agarikon potrafi detoksykować organizm i usuwać z niego różne toksyczne substancje

Dawkowanie:

  • grzyby można przyjmować w różnych formach. Najczęściej przy problemach zdrowotnych stosuje się formę ekstraktów gorącowodnych z 30% polisacharydów.
  • podobnie jak w przypadku innych grzybów zalecam 5 dni stosowania i 2 dni przerwy, zwłaszcza jeśli rozwiązuje się problemy związane z układem odpornościowym (również wtórnie, tzn. stosuję tę zasadę prawie zawsze)
  • więcej o stosowaniu witalnych grzybów dowiedzą się Państwo tutaj

a, Grzyby w formie ekstraktów (zalecana forma stosowania)

Jeśli przyjmują Państwo grzyby w formie 30% ekstraktów, to zalecam:

Stosowanie profilaktyczne

  • 1 g ekstraktu grzybowego dziennie (wszystkich grzybów łącznie)

Przy lżejszych problemach zdrowotnych

  • 2 g ekstraktu grzybowego dziennie (wszystkich grzybów łącznie)

Przy poważniejszych problemach zdrowotnych

  • 3-5 g ekstraktu grzybowego dziennie (wszystkich grzybów łącznie)

b, Grzyby w nalewce

  • nalewkę dawkujcie według wagi
  • zazwyczaj podaje się tyle kropel, ile człowiek waży
  • tę dzienną dawkę dzieli się na pół, połowę przyjmuje się rano, a połowę w południe

c, Grzyby w formie proszku (powder, biomasa)

  • zazwyczaj 2-3x dziennie łyżeczka proszku grzybowego rozmieszana w wodzie
  • chodzi raczej o stosowanie profilaktyczne

d, Suszone grzyby

  • 20-100 g dziennie
  • albo dodaje się je do jedzenia, albo robi się z nich wywary
  • wywar przygotują Państwo tak, że wezmą 100 g grzybów i włożą je do około pół litra zimnej wody i pół godziny gotują na małym ogniu. Niektóre grzyby można zjeść razem z wywarem (np. Hericium), niektóre są zbyt zdrewniałe do jedzenia (jak Reishi).

Przeciwwskazania i znane interakcje lekowe:

Efekt farmakologiczny:

  • Działanie przeciwdrobnoustrojowe
  • Działanie immunostymulujące i przeciwzapalne
  • Działanie przeciwnowotworowe
  • Działanie przeciwnowotworowe

Substancje czynne w Agarikonie:

Skład Agarikonu, substancje w miligramach na 100 gramów suchej masy. Skrót nd oznacza, że nie znaleziono śladów tego związku.

Nazwa substancji

owocnik (mg/100 g suchej masy)

grzybnia (mg/100 g suchej masy)

Składniki indolowe

l-tryptofan

70.08 ± 6.16a

8.06 ± 0.96a

6-Metylo-d,l-tryptofan

9.24 ± 1.34a,b

0.53 ± 0.06a,b

Melatonina

1.51 ± 0.52a,b

0.34 ± 0.03a,c

5-Hydroksy-l-tryptofan

*

517.99 ± 5.29a,b,c

Składniki fenolowe

kwas p-hydroksybenzoesowy

0.07 ± 0.00

*

Katechina

nd

58.37 ± 0.9

Kwas galusowy

nd

0.09 ± 0.0

Aminokwasy

Fenyloalanina

nd

346.48 ± 4.0

Sterole

Ergosterol

52.97 ± 0.21

102.02 ± 0.44

Nadtlenek ergosterolu

*

*

Bioelementy

Cynk

9.62 ± 0.42

15.34 ± 0.55

Miedź

3.22 ± 0.31

0.72 ± 0.04

Żelazo

4.15 ± 0.12

12.06 ± 1.37

Magnez

189.5 ± 2.69

218.9 ± 12.13

Metabolity wtórne

Składnik

działanie przeciwdrobnoustrojowe/przeciwpasożytnicze

kwas eburikowy

kwas sulfurenowy

Kwas fomefficinowy A-E

Kwas wersisponowy D

Kwas fomefficinowy F,G

Kwas dehydroeburikowy

Kwas dehydrosulfurenowy

Kwas 3-ketodehydrosulfurenowy

Fomefficinol A-B

Fomlakton A-C

Obtusifoldienol

Eburikodiol

(3β,5α,6β)-3,6-dihydroksy-4,4,14-trimetylo-Pregn-8-en-20-on

3α-hydroksy-4,4,14α-trimetylo-5α-pregn-8-en-20-on

Eburikal

Kwas agarikowy

Kwas laricinolowy

Kwas officinalic

2H-6-chloro-2-okso-4-fenylo-1-Benzopiran-3-karboksylowy ester etylowy

przeciwdrobnoustrojowe

6-Chloro-4-fenylo-kumaryna

przeciwdrobnoustrojowe

Kwas officimalowy A-H

Fomitopsin A

Fomitopsin C

Fomitopsin F, G, H

Trypanocydowe

Demalonyl fomitopsin H

Trypanocydowe

Ester etylowy Fomitopsin D

Trypanocydowe

kwas 3-acetyloksylanosta-8, 24-dien-21-owy

(25S)-(+)-12α-hydroksy-3α-malonyloksy-24-metylolanosta-8,24(31)-dien-26-owy kwas

kwas 15α-hydroksy-3-okso-24-metylenolanosta-7,9(11)-dien-21-owy

Trypanocydowe

t-Z-trans-zeatyna

c-Z-cis-zeatyna

ZR-rybozyd zeatyny

glukozyd zeatyny

Girometta C. Antimicrobial properties of Fomitopsis officinalis in the light of its bioactive metabolites: a review. Mycology. 2018;10(1):32-39. Published 2018 Oct 25. doi:10.1080/21501203.2018.1536680

W wyliczeniu brakuje także ważnych polisacharydów. W Agarikonie są to głównie manofukogalaktany, są złożone z wielu monosacharydów. Zawierają głównie galaktozę, fukozę i mannozę. W Agarikonie są także „klasyczne” beta glukany.

Działanie agarikonu

Agarikon jest z jednej strony częścią wielu tradycyjnych medycyn, a z drugiej strony wiele jego działań jest potwierdzanych w badaniach. Niektóre z nich wspomnimy.

Waill A Elkhateeb, Ghoson M Daba, Marwa O Elnahas, Paul W Thomas. Fomitopsis officinalis mushroom: ancient gold mine of functional components and biological activities for modern medicine. Egyptian Pharmaceutical Journal 18(4):285-289

Działanie przeciwdrobnoustrojowe:

Drobnoustroje, które mogą powodować choroby zakaźne, są wszędzie wokół nas. Zależy głównie od układu odpornościowego, czy potrafi odeprzeć ich napór. To, że nie chorujemy, nie oznacza, że nie złapalibyśmy drobnoustroju. Po prostu jest natychmiast likwidowany.

Agarikon ma wyraźne działanie przeciwdrobnoustrojowe.

Potrafi uprzykrzyć życie wirusom. Potrafi ograniczyć ich wejście do komórki, ograniczyć aktywność ich enzymów, przez co ograniczy ich replikację, tj. namnażanie. Agarikon był testowany przeciwko wirusowi ospy, zapalenia wątroby typu C, wirusom opryszczki, wirusom grypy. Potrafi nawet niszczyć wirusa ptasiej grypy.

Wykazano także działanie przeciwbakteryjne. Jeśli do bakterii doda się Agarikon, przestają się namnażać i umierają. A to nawet Mycobacterium tuberculosis, które powoduje gruźlicę. Ta bakteria jest niezwykle odporna, do jej eliminacji konieczne jest użycie nawet 4 antybiotyków naraz. Agarikon dalej niszczy gronkowca złocistego, Escheria coli, Streptococcus pneumoniae (pneumokok), Enterococcus feacalis, Pseusomonas aeruginosa, Klebsiela pneumoniae, Listeria monocytogenes, Salmonella typhimurium itd.

Agarikon działa także przeciwko pleśniom i drożdżakom, np. przeciwko Candida albicans i Alternaria solani, Fusarium oxysporum i Aspergillus terreus.

Agarikon ma także działanie przeciwpasożytnicze. Zostało ono wykazane przeciwko Trypanooma congolense. Chodzi o pasożyta spokrewnionego z trypanosomą, która u ludzi wywołuje śpiączkę afrykańską.

Wpływ na układ odpornościowy:

Agarikon zawiera składniki, które wpływają na funkcjonowanie układu odpornościowego, który jest niezbędny dla naszego zdrowia.

Agarikon potrafi wzmocnić odpowiedź immunologiczną. Za to odpowiedzialne są głównie polisacharydy. Pod wpływem Agarikonu zwiększa się aktywność komórek odpornościowych, produkują więcej cytokin, u makrofagów wzmacnia się zdolność pochłaniania obcego materiału czy uszkodzonych części komórek, lepiej zabijają pochłonięte drobnoustroje itd.

Agarikon nie ma tylko działania wzmacniającego odporność, ale potrafi tłumić niepożądane stany zapalne. Chociaż stan zapalny jest procesem leczniczym, jeśli jest nieadekwatny, długotrwały może prowadzić do uszkodzenia tkanek. Widzimy to także przy autoimmunologicznych i alergicznych stanach zapalnych. Działanie tłumiące mają głównie triterpenowe lanostany, do których zaliczają się kwasy officinomalonowe i fomitopsin A.

Działanie przeciwnowotworowe:

Choroby nowotworowe wciąż przybywają. Mimo nowych procedur leczniczych istnieją pacjenci, którzy ulegają chorobie, a leczenie samo w sobie jest bardzo wymagające. Naukowcy zatem szukają substancji, które mają działanie przeciwnowotworowe, ale nie uszkadzają zdrowych komórek ciała.

Działanie Agarikonu było testowane na raku piersi, wątroby, płuc, kostniakomięsaku i szyjki macicy. Jeśli do tych komórek dodano Agarikon, przestały się namnażać i zaczęły umierać. Za tym efektem stoją głównie triterpeny lanostanowe jak fomitopsin C.

Przeprowadzono także próby na zwierzętach z chorobami nowotworowymi. Część zwierząt leczono Agarikonem, a część nie. Porównywano, jak nowotwór zachowywał się podczas badania. U myszy, które otrzymywały Agarikon, doszło do zmniejszenia nowotworu, były w nim widoczne nekrozy, tj. obumieranie. Dawki 20 mg/l mogą obniżyć wzrost nowotworu o ponad 65 %.

Oprócz bezpośredniego działania na komórki nowotworowe Agarikon ogranicza także tworzenie nowych naczyń krwionośnych, które komórki nowotworowe stymulują. Komórki nowotworowe wymagają większego dopływu energii, a to zapewnia im odpowiednie ukrwienie. Ograniczenie tworzenia nowych naczyń, które ukrwiają nowotwór, ogranicza także wzrost nowotworu.

Nie możemy pominąć także faktu, że Agarikon zwiększa aktywność układu odpornościowego, a więc także odporność przeciwnowotworową.

Inne działania:

Agarikon ma dzięki swoim składnikom działanie antyoksydacyjne, tj. ogranicza stres oksydacyjny, przez co spowalnia procesy degeneracyjne i obniża ryzyko powstania chorób nowotworowych.

Wykazano także, że tłumi aktywność trombiny, obniża zatem tworzenie zakrzepów, tj. krzepnięcie krwi

Blanchette RA, Compton BD, Turner NJ, Gilbertson RL. 1992. Nineteenth century shaman grave guardians are carved Fomitopsis officinalis sporophores. Mycologia. 84(1):119–124.
Masahiko Isaka, et al. Fomitopsins I and J, 24-methyl-lanostane triterpenoids from fruiting bodies of the wood-rot basidiomycete Fomitopsis sp. Phytochemistry Letters, Volume 29, February 2019, Pages 178-181
Vazirian M, Faridfar S, Eftekhari M. "Gharikon"/"Agharikon" a Valuable Medicinal Mushroom in Iranian Traditional Medicine. Iran J Med Sci. 2016;41(3 Suppl):S34.
Hwang CH, Jaki BU, Klein LL, et al. Chlorinated coumarins from the polypore mushroom Fomitopsis officinalis and their activity against Mycobacterium tuberculosis. J Nat Prod. 2013;76(10):1916–1922. doi:10.1021/np400497f
Girometta C. Antimicrobial properties of Fomitopsis officinalis in the light of its bioactive metabolites: a review. Mycology. 2018;10(1):32–39. Published 2018 Oct 25. doi:10.1080/21501203.2018.1536680
International Journal of Medicinal Mushrooms > Volume 7, 2005 Issue 3 > Paul E. Stamets . Antipox Properties of Fomitopsis officinalis (Vill.: Fr.) Bond. et Singer (Agarikon) from the Pacific Northwest of North America
Naranmandakh S, Murata T, Odonbayar B, et al. Lanostane triterpenoids from Fomitopsis officinalis and their trypanocidal activity. J Nat Med. 2018 Mar;72(2):523-529. doi: 10.1007/s11418-018-1182-1.
Han J, Li L, Zhong J, et al. Officimalonic acids A-H, lanostane triterpenes from the fruiting bodies of Fomes officinalis. Phytochemistry. 2016 Oct;130:193-200. doi: 10.1016/j.phytochem.2016.05.004.
Shi ZT, Bao HY, Feng S. Antitumor activity and structure-activity relationship of seven lanostane-type triterpenes from Fomitopsis pinicola and F. officinalis. Zhongguo Zhong Yao Za Zhi. 2017 Mar;42(5):915-922. doi: 10.19540/j.cnki.cjcmm.20170121.017.
Hu M, Zhang H, Feng B, Liu K, Guo S. Extraction of polysaccharides from Fomes officinalis Ames and their antitumor activity. Exp Ther Med. 2013;6(2):451–454. doi:10.3892/etm.2013.1163.
Wu HT, Lu FH, Su YC, et al. In vivo and in vitro anti-tumor effects of fungal extracts. Molecules. 2014 Feb 21;19(2):2546-56. doi: 10.3390/molecules19022546.
Hwang, C.H., B.U. Jaki, L.L. Klein, D.C. Lankin, J. McAlpine, J.G. Napolitano, S.G. Franzblau, S.H. Cho, P.E. Stamets, G.F. Pauli. 2012. "Biological and chemical evaluation of anti-TB coumarins from the polypore mushroom, Fomitopsis officinalis." Planta Medica 2012; 78 DOI: 10.1055/s-0032-1321157.
Teplyakova, T.V, N.V. Purtseva, T.A. Kosogova, V.A. Khanin, V.A. Vlassenko. 2012. Antiviral activity of polyporoid mushrooms (higher Basidiomycetes) from Altal mountains from Russia. International Journal of Medicinal Mushrooms. 14 (1):37-45.
S Sturm, K Gallmetzer, A Friedl, et al.Laricifomes officinalis – a rich source of pharmacologically active triterpenes. Planta Med 2016; 82(S 01): S1-S381DOI: 10.1055/s-0036-1596557.
UlrikeGrienke, et al. European medicinal polypores – A modern view on traditional uses. Journal of Ethnopharmacology, Volume 154, Issue 3, 3 July 2014, Pages 564-583.
Daria S. Khramova, Naranmandakh Shinen, Ganbaatar Jamsranjav, et al. Structure characterization of the mannofucogalactan isolated from fruit bodies of Quinine conk Fomitopsis officinalis. Carbohydrate Polymers, Volume 199, 1 November 2018, Pages 161-169.
Feng W, Yang JS. Structural Studies of Physiologically Active Polysaccharides of the Quinine Conk Fomitopsis Officinalis J Asian Nat Prod Res. 2015;17(11):1065-72. doi: 10.1080/10286020.2015.1054378.
Sha AL. Effects of the Fomes officinalis flavonoids on anti-senile action in the aging model mice. Zhongguo Ying Yong Sheng Li Xue Za Zhi. 2016 Feb 8;32(2):121-123. doi: 10.13459/j.cnki.cjap.2016.02.007.
Wuliya, Palida, BAI Li, et al. The immune-potentiating effect of fomes officinalis polysaccharides. Journal of Xinjiang Medical University, 2003-06.
Fijałkowska A, Muszyńska B, Sułkowska-Ziaja K, Kała K, Pawlik A, Stefaniuk D, Matuszewska A, Piska K, Pękala E, Kaczmarczyk P, Piętka J, Jaszek M. Medicinal potential of mycelium and fruiting bodies of an arboreal mushroom Fomitopsis officinalis in therapy of lifestyle diseases. Sci Rep. 2020 Nov 18;10(1):20081. doi: 10.1038/s41598-020-76899-1. PMID: 33208786; PMCID: PMC7674418.
Waill A Elkhateeb, Ghoson M Daba, Marwa O Elnahas, Paul W Thomas. Fomitopsis officinalis mushroom: ancient gold mine of functional components and biological activities for modern medicine. Egyptian Pharmaceutical Journal 18(4):285-289